Γυναικοκτονίες στην Ελλάδα:μία σιωπηρή ή κραυγαλέα «πανδημία»;

Γεγονότα που σοκάρουν, γυναίκες θύματα που μετατράπηκαν σε αριθμούς.

γράφει η Χριστιάννα Αντωνοπούλου Τεσσέρη

Τα στατιστικά και οι μελέτες συγκλονίζουν

Οι γυναικοκτονίες στην Ελλάδα αποτελούν για κάποιους μία σιωπηρή «πανδημία», που
διαπερνά με ταχύτητα φωτός την κοινωνία μας, ενώ για άλλους κραυγαλέα εγκλήματα που
αφήνουν πίσω τους νεκρούς ανθρώπους και τις οικογένειες τους να βρίσκονται κάτω από το
βαρύ και μαύρο πέπλο του πένθους. Αυτά τα κακουργήματα κληροδοτούν ταυτόχρονα και
ένα βίωμα απώλειας σε κάθε ενσυναίσθητο πολίτη της χώρας. Οι φόνοι κατά των γυναικών
έρχονται να αποκαλύψουν την βαθιά ριζωμένη πατριαρχία, καθώς και απαρχαιωμένα
στερεότυπα που εξακολουθούν να ταλανίζουν βάναυσα τον Ελληνικό λαό. Παρά τις δυνατές
φωνές των μητέρων των εκλιπόντων, όπως και ολόκληρου του γυναικείου φύλου που
αιτούνται αλλαγές αλλά και δικαίωση, τα στατιστικά και οι έρευνες που λαμβάνουν χώρα
«φωνάζουν» ισχυρότερα.

Σε διάστημα τεσσάρων χρόνων, από το 2020 μέχρι το 2024, καταγράφηκαν 80
γυναικοκτονίες στη χώρα (kathimerini.gr), με το 2024 να τονίζει 15 υποθέσεις οι οποίες
κλόνισαν το πανελλήνιο. Αναφέρεται, εξίσου, ότι το 2024 οι σημειωμένες περιπτώσεις
ενδοοικογενειακής βίας αυξήθηκαν θεαματικά, με τις αρχές να κάνουν λόγο για 18.427
συμβάντα, από τα οποία τα 15.571 είχαν ως θύματα τις γυναίκες (tovima.gr),
(ertnews.gr).Παρατηρώντας παλαιότερες χρονολογίες, από το 2010 έως το 2023
αποτυπώθηκαν στο χαρτί 174 δολοφονίες γυναικών στη χώρα (thetoc.gr).
Ενδιάμεσα, το 2021 οι ανθρωποκτονίες γυναικών μέσα στο σπίτι πλησίασαν τις 30 σε
αριθμό, που σήμανε sos στην Ελλάδα.

Τα τραγικά πρόσωπα των θυμάτων που στιγματίζουν

Οι δολοφόνοι τους στέρησαν βάναυσα την ομορφιά, τη νιότη και τη ζωή· τα όνειρα και οι
στόχοι τους χάθηκαν πρόωρα και αιφνιδιαστικά. Όλες αυτές οι γυναίκες δεν επέλεξαν να
γίνουν σύμβολα, όμως κατέληξαν άθελά τους να γίνουν οι πρωταγωνίστριες μιας συνθήκης
που θυμίζει αρχαία τραγωδία. Ένα από αυτά τα αγγελικά πρόσωπα ήταν η Ελένη
Τοπαλούδη, τεταρτοετής φοιτήτρια, η οποία βιάστηκε και έπεσε νεκρή από τα χέρια δυο
ανδρών στη Ρόδο τον Νοέμβριο του 2018,σε ηλικία 21 ετών. Η Καρολάιν Κράουτς, ηλικίας 20 χρονών δολοφονήθηκε στα Γλυκά Νερά τον Μάιο του 2021, από τον πιλότο σύζυγο
της, που όπως λέγεται την αιφνιδίασε ενώ κοιμόταν.

Η Γαρυφαλλιά Ψαράκου έπεσε εξίσου θύμα δολοφονίας από τον σύντροφο της στην Φολέγανδρο, ο οποίος την έριξε από μεγάλο υψόμετρο στα βράχια μιας παραλίας, όπου πνίγηκε. Όπως είχε ειπωθεί από την ιατροδικαστική: «Την χτύπησε και την έσερνε στα βράχια.». Μία ακόμη υπόθεση που
ταρακούνησε το ευρύ κοινό ήταν εκείνη της 28χρονης Κυριακής Γρίβα, η οποία βρήκε
τραγικό θάνατο έξω από το ΑΤ Αγίων Αναργύρων τη 1η Απριλίου του 2024,από τον πρώην
σύντροφο της που της είχε στήσει καρτέρι εκεί. Λίγο νωρίτερα, όταν η ίδια ζήτησε από την
Άμεση Δράση την μεταφορά της στο σπίτι με περιπολικό, φοβισμένη από τις απειλές του
πρώην της, ένας αστυνομικός της απάντησε: «Το περιπολικό δεν είναι ταξί», γεγονός που
δείχνει την ανικανότητα του συστήματος και των αρχών να προφυλάξουν εμπράκτως όλα τα
μέλη της κοινωνίας.

Η ελπίδα να γίνει πράξη για μια Ελλάδα χωρίς έμφυλη βία

Η εξάλειψη κάθε μορφής βίας και συνάμα της γυναικοκτονίας έχει ως βασική προϋπόθεση
την δημιουργία συντονισμένων κινήσεων προς πάσα κατεύθυνση. Σε πρώτη φάση, το νομικό
σύστημα οφείλει να εισάγει τον όρο «γυναικοκτονία». Η νόμιμη αναγνώριση του λόγου της
πράξης της δολοφονίας θα μπορούσε να είναι ένα πρώτο αλλά και βασικό βήμα για την
επίτευξη της αντιμετώπισης του σοβαρού αυτού φαινομένου, ξεριζώνοντας το από την ρίζα.

Μέσα από την ενημέρωση του κοινωνικού συνόλου σχετικά με τις πρώτες ενδείξεις
έμφυλης βίας και μίσους, καθώς και μέσω της ουσιαστικής στήριξης των θυμάτων –ιδίως
από τις αρμόδιες αρχές– καθίσταται εφικτή η πρόληψη τέτοιων κοινωνικών
παθογενειών. Παράλληλα, ενισχύεται η ευαισθητοποίηση και η αποθάρρυνση πιθανών
δραστών, ενώ κατοχυρώνεται η παραδειγματική τιμωρία όσων έχουν ήδη διαπράξει τέτοιες
πράξεις.

Κυρίως, πρέπει να γίνουν προσπάθειες ώστε να βοηθηθούν με την κατάλληλη
φροντίδα, με ψυχολογική, υγειονομική και νομική συμπαράσταση τα θύματα
κακοποίησης, να απομακρυνθούν από τους ανθρώπους που ενδεχομένως να τις
δολοφονούσαν και να μην θρηνήσει η Ελλάδα άλλες γυναίκες. Καλό θα
ήταν, επιπρόσθετα, να ιδρυθούν περισσότερες δομές/κέντρα στήριξης για τα θύματα έμφυλης
βίας και γραμμές βοήθειας, που είναι το ίδιο καθοριστικές στην προστασία του γυναικείου
φύλου. Είναι καθήκον της πολιτείας και των όλων των αρμόδιων φορέων να διασφαλίσουν ότι το
δικαίωμα της κάθε γυναίκας να ζει ελεύθερα και χωρίς φόβο μπορεί να γίνει πράξη.