Η υπόθεση της 19χρονης Μυρτούς: Πόσο εύκολα κατηγορούμε το θύμα;

Γράφει η Θεοδώρα Δίελα

Χρόνος Ανάγνωσης: 3 λεπτά

Πόσο εύκολα κατηγορούμε το θύμα αντί να κοιτάμε την ουσία; Η υπόθεση της Μυρτούς δεν είναι απλά μια τραγωδία- είναι καθρέφτης της κοινωνίας μας.

Ο θάνατος της Μυρτούς είναι μια υπόθεση που έχει συγκλονίσει την κοινή γνώμη. Η 19χρονη βρέθηκε τα ξημερώματα της Τρίτης 14 Απριλίου χωρίς τις αισθήσεις της σε κάθετο δρόμο της κεντρικής πλατεία Αργοστολίου, στη Κεφαλονιά. Ο θάνατος της κοπέλας φέρεται να προήλθε από πνευμονικό οίδημα που οδήγησε σε ανακοπή, γεγονός το οποίο εξετάζεται αν προήλθε από χρήση κοκαΐνης. Τη μοιραία νύχτα, η Μυρτώ βρισκόταν σε Airbnb μαζί με τον 23χρονο φίλο της, έναν 22χρονο και τον 26χρονο πρώην αρσιβαρίστα, ο οποίος, όπως φέρεται να υποστήριξε στην απολογία του, της προμήθευσε τις ναρκωτικές ουσίες. 

Η τραγικότητα της υπόθεσης δεν σταματά εδώ. Αφού η Μυρτώ χάνει τις αισθήσεις της, οι τρεις τους, αποφασίζουν να την μεταφέρουν στο σημείο που παραλήφθηκε από το ΕΚΑΒ και προσποιούμενοι πως δεν την γνωρίζουν και την βρήκαν εκεί, ώστε να απαλλαγούν από κάθε ευθύνη. Το σχέδιο τους δεν έπεισε την εισαγγελέα και την ανακρίτρια, που αποφάσισαν την προφυλάκιση τους έως τη δίκη, με την βασική κατηγορία να είναι ανθρωποκτονία από πρόθεση διά παραλείψεως, η οποία δικάζεται ως κακούργημα.

Η υπόθεση πήρε γρήγορα δημοσιότητα με πολλά ερωτήματα να βρίσκονται στον αέρα. Ο δημόσιος διάλογος κλιμακώθηκε έντονα και μεγάλο μέρος αυτού, αντί να εστιάσει στην αναζήτηση της αλήθειας, μετέτρεψε την υπόθεση σε αντικείμενο φθηνού κουτσομπολιού. Ακούγονται φράσεις όπως «Γιατί βαφόταν έτσι;», «Τι δουλειά είχε τέτοια ώρα με τρεις άνδρες;», «Γιατί πήρε ναρκωτικά;», «Σίγουρα θα εκδιδόταν», ξεχνώντας πως πρόκειται για μια νεκρή κοπέλα και πως στο προσκήνιο υπάρχουν τρεις άνδρες που αντί να την βοηθήσουν προτίμησαν να κρυφτούν από κάθε ευθύνη.

Η εμφάνιση της κοπέλας, η παρουσία της στα social media και η αφήγηση που υπάρχει για εκείνη λειτούργησαν σαν εξήγηση στο όλο μυστήριο. Το «lifestyle» έγινε σημάδι ενοχής, σαν να υπάρχει μια νοητή γραμμή που, αν την ξεπεράσεις, παύεις να έχεις το δικαίωμα υπεράσπισης, παύεις να αντιμετωπίζεσαι με σεβασμό και η ανθρώπινη ζωή παύει να έχει την ίδια αξία.

Η μετατόπιση της ευθύνης πάει στο θύμα και ο θύτης γίνεται «λιγότερο θύτης» με φράσεις όπως «τι να κάνει και αυτός;», «ας πρόσεχε και εκείνη» να επικρατούν. Το μοτίβο αυτό είναι γνωστό και έχει όνομα: Victim Blaming (επίρριψη ευθύνης στο θύμα). Δεν είναι η πρώτη φορά που συμβαίνει. Είτε μια υπόθεση πάρει δημοσιότητα είτε όχι, πάντα θα είναι παρόν. Το victim blaming δίνει μια ψευδαίσθηση ελέγχου στο άτομο, ότι αν αποφεύγει κάποια πράγματα, δεν θα του συμβεί ποτέ κάτι αντίστοιχο. Ωστόσο, μια τέτοια κατάσταση είναι προβληματική. Όχι μόνο αποπροσανατολίζει και διαστρεβλώνει την πραγματικότητα, αλλά μειώνει το θύμα και την σοβαρότητα της υπόθεσης.

Η κοινωνία μετατρέπεται σε ένα άτυπο δικαστήριο, βγάζει συμπεράσματα και αποδίδει ευθύνες, πατώντας πάνω στα θύματα, χάνοντας έτσι κάθε ίχνος ενσυναίσθησης. Ίσως γιατί είναι πιο εύκολο να βρεις μια εύκολη απάντηση και να καθησυχάσεις τον εαυτό σου, παρά να αντιμετωπίσεις μια σκληρή πραγματικότητα.

Και κάπως έτσι, εστιάζοντας στην εικόνα και μη κοιτώντας βαθύτερα, η συζήτηση απομακρύνεται από εκεί που έχει πραγματικά σημασία, δηλαδή, στην διαλεύκανση των γεγονότων, στην δικαιοσύνη και στον σεβασμό μιας ανθρώπινης ζωής.

Άραγε αν η εικόνα ήταν διαφορετική, θα ήταν διαφορετική και η κρίση μας;