Αμβλώσεις Στην Ελλάδα: Όταν η νομιμότητα συναντά την άρνηση
Γράφει η Θεοδώρα Δίελα
Χρόνος Ανάγνωσης: 3 λεπτά
-Υπάρχει πρόβλημα στην κύηση; Είναι από βιασμό; Έχει πρόβλημα το έμβρυο; Ή απλώς έτυχε και θέλει να το βγάλει;
Τηλεφωνική συνομιλία με γιατρό δημόσιου νοσοκομείου, πηγή: news247.gr
-Δεν τίθεται θέμα υγείας. Είναι θέμα επιθυμίας η διακοπή της κύησης της. Πείτε μου τι ισχύει, να ξέρουμε αν μπορεί να το κάνει στο νοσοκομείο.
-Εγώ προσωπικά δεν κάνω. Εγώ έχω κάποιες αρχές. Αν υπάρχει κάτι που έχει συμβεί στο έμβρυο, βοηθάμε. Αν υπάρχει κάτι άλλο που έχει συμβεί, ναι. Είναι αλλιώς. Αν είναι μόνο επειδή έτυχε να μείνει έγκυος και απλώς δεν γουστάρει, εγώ δεν κάνω άμβλωση.
Η έρευνα του NEWS 24/7 από την Ευτυχία Σουφλέρη, αποκαλύπτει πως 46 από τα 80 δημόσια νοσοκομεία που ερωτήθηκαν αρνούνται να πραγματοποιήσουν αμβλώσεις (δηλαδή το 57,5%), με τους γιατρούς να επικαλούνται λόγους συνείδησης και «ηθικής». 27 νοσοκομεία ανταποκρίθηκαν θετικά (33,7%), ενώ 7 νοσοκομεία (8,7%) απέφυγαν να απαντήσουν με “ναι” ή “όχι”. Ταυτόχρονα, διαπιστώθηκε το αξιοσημείωτο πως σε ορισμένες περιπτώσεις το ιατρονοσηλευτικό προσωπικό παρέπεμπε στο ιδιωτικό τομέα.
Αμβλώσεις στην Ελλάδα
Τα ευρήματα αυτά αναδεικνύουν μια σοβαρή δυσλειτουργία στην εφαρμογή της νομοθεσίας, η οποία κατοχυρώνει την άμβλωση ως νόμιμη ιατρική πράξη ήδη από το 1986. Ο Νόμος 1609/1986 προβλέπει πως η μέριμνα για την προστασία της υγείας της γυναίκας και την εξασφάλιση περίθαλψης σε οργανωμένες νοσηλευτικές μονάδες κατά την τεχνητή διακοπή της εγκυμοσύνης είναι υποχρέωση της πολιτείας.
Παράλληλα, το άρθρο 304 του Ποινικού Κώδικα αποποινικοποιεί την τεχνητή διακοπή της εγκυμοσύνης που ενεργείται με τη συναίνεση της εγκύου, από γιατρό μαιευτήρα – γυναικολόγο και με τη συμμετοχή αναισθησιολόγου σε οργανωμένη νοσηλευτική μονάδα σε περιπτώσεις που δεν έχουν συμπληρωθεί οι 12 εβδομάδες, έως 24 εβδομάδες αν συντρέχουν παθολογικά αίτια και έως 19 εβδομάδες εφόσον η εγκυμοσύνη είναι αποτέλεσμα βιασμού, αποπλάνησης ανήλικης ή αιμομιξίας.
Ωστόσο, το άρθρο 31 του Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας επιτρέπει στον γιατρό να αρνηθεί να εφαρμόσει τεχνητή διακοπή της κύησης, εκτός αν υπάρχει αναπότρεπτος κίνδυνος για την υγεία της εγκύου. Ωστόσο, όπως επισημαίνει η καθηγήτρια της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ, Κατερίνα Φουντεδάκη, η άρνηση αυτή είναι αυστηρά ατομική και δεν μπορεί να μετατρέπεται σε θεσμική άρνηση του νοσοκομείου. Το κράτος θα έπρεπε να διασφαλίζει πως η προσωπική αντίρρηση δεν θα εμποδίζει την πρόσβαση στη συγκεκριμένη υπηρεσία υγείας, κάτι που μπορεί να προκύψει ιδίως στις επαρχιακές περιοχές.
Η Πραγματικότητα
Η αδυναμία του κράτους να εγγυηθεί την πρόσβαση στην υπηρεσία, προβάλλει το γεγονός πως οι αμβλώσεις παραμένουν ένα “ανοιχτό” κοινωνικό ζήτημα. Οι αμβλώσεις αποτελούν ζήτημα δημόσιας αντιπαράθεσης ακόμα και 40 χρόνια μετά τη θεσμοθέτηση τους. Μια γυναίκα οδηγείται στην άμβλωση από προσωπική επιθυμία να μην τεκνοποιήσει, αλλά ακόμα και αν επιθυμεί την μητρότητα υπάρχουν φραγμοί όπως η οικονομική αδυναμία, η ανασφάλεια και η έλλειψη στήριξης. Παράγοντες που πρέπει να υπολογίζουμε όταν φέρνουμε στον κόσμο ένα παιδί.
Το ίδιο το κράτος οφείλει να συμβάλει στη στήριξη της μητέρας, ιδίως όταν φέρνει στο τραπέζι το δημογραφικό ζήτημα ως αντίλογο στις αμβλώσεις. Παρόλα αυτά, σύμφωνα με την EUROSTAT η Ελλάδα διαθέτει το 1,3% του ΑΕΠ της για οικογενειακά επιδόματα, ενώ σε ολόκληρη την Ε.Ε. το ποσοστό ανέρχεται στο 2,3% του ΑΕΠ. Την ίδια στιγμή, η δυσκολία εύρεσης θέσης σε δημόσιους βρεφονηπιακούς σταθμούς λειτουργεί αποτρεπτικά για μια εργαζόμενη γυναίκα χωρίς υποστηρικτικό περιβάλλον, η οποία πολλές φορές αντιμετωπίζει διακρίσεις λόγω εγκυμοσύνης ή μητρότητας.
Η ουσία πίσω από την αντιπαράθεση
Μέσα σε αυτό το κλίμα ανασφάλειας, βλέπουμε πολύ συχνά να εξελίσσονται ολόκληρες αντιπαραθέσεις γύρω από τις αμβλώσεις χωρίς ουσιαστικό νόημα, αφού πρόκειται για ένα κατοχυρωμένο δικαίωμα και αυτό δεν αλλάζει και ούτε θα έπρεπε. Αν ανατρέξουμε στο παρελθόν, θα διαπιστώσουμε πως ακόμη και τα χρόνια που η άμβλωση ήταν ποινικοποιημένη πράξη, οι επεμβάσεις πραγματοποιούνταν υπό άθλιες και επικίνδυνες συνθήκες για την υγεία της γυναίκας. Το παρελθόν λοιπόν μας αποδεικνύει πως οι περιορισμοί δεν αποτρέπουν την πράξη, αντιθέτως την καθιστούν επικίνδυνη.
Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών, μέσω διεθνών συμβάσεων για τα ανθρώπινα δικαιώματα, έχει προβλέψει το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση του σώματος, σύμφωνα με το οποίο κάθε άνθρωπος αποφασίζει ο ίδιος για το σώμα του. Υπάρχουν μεν αντιρρήσεις απέναντι στις αμβλώσεις με το επιχείρημα πως έρχονται σε αντίθεση με τη συνείδηση ή παραβιάζουν ηθικές αρχές, όμως το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση του σώματος επιτρέπει στη γυναίκα να ενεργεί βάση των δικών της επιλογών, κάτι που οφείλουμε να σεβόμαστε.
