Η τραγωδία των Τεμπών: από το «ανθρώπινο λάθος» στο διαρκές αίτημα Δικαιοσύνης

Η τραγωδία των Τεμπών: από το «ανθρώπινο λάθος» στο διαρκές αίτημα Δικαιοσύνης Γράφει η Αλεξία Δημητροπούλου Χρόνος Ανάγνωσης: 5 λεπτά Η σιδηροδρομική τραγωδία των Τεμπών με 57 νεκρούς, εξακολουθεί, σχεδόν τρία χρόνια μετά, να βρίσκεται στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης, ως ένα από τα σημαντικότερα κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα της σύγχρονης Ελλάδας. Μέχρι τα τέλη του 2024, η κυρίαρχη δημοσιογραφική πλαισίωση βασίζεται γύρω από δύο βασικά ερμηνευτικά πλαίσια. Από τη μια πλευρά, προβαλλόταν το πλαίσιο του ανθρώπινου λάθους, με έμφαση στον ρόλο του σταθμάρχη και στη λειτουργία των υπηρεσιών εκείνη τη νύχτα. Από την άλλη πλευρά, άρχισε να προβάλλεται μία εκδοχή που κερδίζει έδαφος, με το έγκλημα των Τεμπών να λειτουργεί ως «το κουτί της Πανδώρας», αποκαλύπτοντας τις χρόνιες παθογένειες του ελληνικού σιδηροδρομικού δικτύου, την έλλειψη σύγχρονων συστημάτων ασφαλείας και τις πολιτικές ευθύνες. Οι αμέτρητες προειδοποιήσεις πριν το μοιραίο συμβάν σχετικά με τα άκρως ανεπαρκή συστήματα, καθώς και οι χημικές ουσίες της εμπορικής αμαξοστοιχίας, που αποτελούν κύριο λόγο για το πολύνεκρο συμβάν, άρχισαν να μεταβάλλουν το πλαίσιο συζήτησης για τα Τέμπη από ένα μοιραίο δυστύχημα σε ένα οργανωμένο, κρατικό έγκλημα. Τι άλλαξε μέσα στο 2025; Το 2025 φέρνει στο προσκήνιο νέα δεδομένα που αμφισβητούν σε μεγάλο βαθμό την πληρότητα της αρχικής αφήγησης. Κεντρικό ρόλο παίζουν οι επιστημονικές αναλύσεις σχετικά με την πυρκαγιά που ακολούθησε τη σύγκρουση. Συγκεκριμένα, νέα εμπειρογνωμοσύνη του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου έρχεται να ανατρέψει όσα μέχρι τότε παρουσιάζονταν ως δεδομένα, φωτίζοντας κρίσιμες πτυχές του φαινομένου της πυρόσφαιρας που ακολούθησε τη σύγκρουση. Η ανάλυση εγείρει σοβαρά ερωτήματα για την καύσιμη ύλη που συμμετείχε στην έκρηξη και αμφισβητεί ευθέως το αφήγημα ότι η καταστροφική πυρκαγιά οφειλόταν αποκλειστικά στα καύσιμα των μηχανών (πηγή: Greek City Times). Παράλληλα, εκθέσεις και πορίσματα ειδικών επιτροπών, όπως του ΕΟΔΑΣΑΑΜ, καταλήγουν στο ίδιο ανησυχητικό συμπέρασμα: η ένταση και η έκταση της φωτιάς δεν μπορούν να εξηγηθούν επαρκώς με βάση τα γνωστά τεχνικά χαρακτηριστικά των συρμών. Το στοιχείο αυτό καθιστά αναπόφευκτη την επαναφορά του ζητήματος του φορτίου του εμπορικού τρένου, ενός θέματος που για καιρό αποσιωπήθηκε ή υποβαθμίστηκε (πηγή: ΤΑ ΝΕΑ). Εξελίξεις στην δικαστική διαδικασία Η δικαστική διερεύνηση της τραγωδίας των Τεμπών εξελίσσεται με ρυθμούς που προκαλούν εύλογη οργή και βαθιά δυσπιστία. Παρά τη βαρύτητα του εγκλήματος και τον αριθμό των θυμάτων, η διαδικασία χαρακτηρίζεται από καθυστερήσεις, εναλλαγές πορισμάτων, ελλιπή ενημέρωση και μια διαρκή αίσθηση ότι κρίσιμα ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα. Παρά τις αρχικές εκτιμήσεις ότι η δίκη θα ξεκινήσει το 2025, πλέον προβλέπεται να αρχίσει στις 23 Μαρτίου 2026, καθώς η δικογραφία έχει ξεπεράσει τις 60.000 σελίδες και υπάρχουν πάνω από 300 αιτήματα για μαρτυρίες και εξετάσεις στοιχείων, γεγονός που επιβραδύνει τη διαδικασία. Ειδικότερα, οι 36 κατηγορούμενοι, ανάμεσά τους στελέχη της σιδηροδρομικής υπηρεσίας και υψηλόβαθμοι υπάλληλοι, αντιμετωπίζουν κατηγορίες για αμέλεια, ανθρωποκτονία από αμέλεια και πρόκληση διατάραξης συγκοινωνιών, με το δικαστήριο να επικεντρώνεται περισσότερο σε ατομικές ευθύνες παρά σε πολιτικές ή συστημικές. Έτσι, όσο η δικαιοσύνη μοιάζει να μην ανταποκρίνεται στο μέγεθος της  τραγωδίας τόσο ενισχύεται η πεποίθηση ότι η καθυστέρηση λειτουργεί εις βάρος της αλήθειας και της λογοδοσίας. Νέα στοιχεία… Καθώς η δικαστική διαδικασία εξελίσσεται, νέα στοιχεία έρχονται να ενισχύσουν την δυσπιστία γύρω από την διαχείριση της υπόθεσης. Οι καταγγελίες που συσσωρεύονται γύρω από τη δικαστική διερεύνηση των Τεμπών δεν μπορούν πλέον να αγνοηθούν. Γονείς θυμάτων έχουν καταθέσει νέα στοιχεία στην ανακρίτρια, υποστηρίζοντας ότι αποκαλύπτουν εμπλοκή υπευθύνων πέρα από τον σταθμάρχη, καθώς και πιέσεις που φέρεται να ασκήθηκαν κατά τις αρχικές έρευνες, σε μια περίοδο κρίσιμη για τη διασφάλιση της αλήθειας. Υπό το πρίσμα αυτό, σοβαρές υπόνοιες και καταγγελίες εγείρονται γύρω από τη διαχείριση της δικογραφίας και του οπτικού υλικού από κάμερες, το οποίο είτε δεν εξετάστηκε επαρκώς, είτε παρουσιάζει ενδείξεις μεταγενέστερης επεξεργασίας, επαναφέροντας στον δημόσιο διάλογο συζητήσεις περί κυβερνητικής «συγκάλυψης» της υπόθεσης (πηγή: lifo). Στο μεταξύ, δεν μπορεί να αγνοηθεί η υπόθεση Ρούτσι, η οποία αποκάλυψε την σκληρή και απάνθρωπη στάση του κράτους απέναντι στους συγγενείς των θυμάτων. Αναλυτικότερα, ο πατέρας του Ντένις Ρούτσι  ζητούσε επίμονα την εκταφή και περαιτέρω διερεύνηση των αιτιών θανάτου του παιδιού του, ώστε να δοθούν απαντήσεις σε κρίσιμα ερωτήματα. Ο ίδιος, δίχως να λαμβάνει κάποια ανταπόκριση και έχοντας εξαντλήσει κάθε θεσμικό μέσο, οδηγήθηκε σε απεργία πείνας για να ακουστεί η φωνή του. Μόνο μετά από αυτόν τον ακραίο αγώνα υπήρξε αποτέλεσμα, επιβεβαιώνοντας ότι η πολιτεία κινήθηκε όχι από θεσμική ευθύνη, αλλά υπό το βάρος της δημόσιας πίεσης. (πηγή:proto thema) Πολιτική και κοινωνική διάσταση σχεδόν 3 χρόνια μετά Η ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης οδήγησε στην δημιουργία ενός κινήματος για την διαλεύκανση των σκοτεινών πτυχών της υπόθεσης και την δικαίωση των αδικοχαμένων ψυχών, το οποίο φαίνεται να έχει εξελιχθεί σε ένα ευρύ πολιτικό και κοινωνικό φαινόμενο. Στις 28 Φεβρουαρίου 2025, μαζικές διαδηλώσεις και συγκεντρώσεις πολιτών σε ολόκληρη τη χώρα κατέγραψαν μία από τις μεγαλύτερες κινητοποιήσεις του σύγχρονου ελληνικού κοινωνικού κινήματος γύρω από ένα και μόνο ζήτημα, αποτυπώνοντας τη βαθιά δυσπιστία απέναντι στους θεσμούς και την επιτακτική απαίτηση για δικαιοσύνη και διαφάνεια. Ταυτόχρονα, μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και διεθνείς θεσμοί τονίζουν ότι δύο χρόνια μετά το δυστύχημα εξακολουθούν να υπάρχουν «πάρα πολλές αναπάντητες ερωτήσεις» γύρω από τα αίτια και τις ευθύνες. Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχουν μάλιστα καλέσει ανοιχτά τις ελληνικές αρχές να διερευνήσουν σοβαρά πιθανές παραλείψεις ή ακόμη και συγκάλυψη στοιχείων, θέτοντας στο επίκεντρο την ανεξαρτησία και τη διαφάνεια της δικαιοσύνης — ζητήματα που πλέον δεν απασχολούν μόνο την ελληνική κοινωνία, αλλά και τη διεθνή κοινότητα. (πηγές: Civicus Monitor, Modern Diplomacy) Η σύγκριση μεταξύ Δεκεμβρίου 2024 και Δεκεμβρίου 2025 καταδεικνύει ότι η τραγωδία των Τεμπών δεν εξελίσσεται γραμμικά, αλλά επανανοηματοδοτείται μέσα από νέα στοιχεία και ερμηνείες. Οι τεχνικές αποκαλύψεις, οι δικαστικές καθυστερήσεις και η μεταβολή της δημοσιογραφικής πλαισίωσης μετατρέπουν την υπόθεση από ένα μεμονωμένο τραγικό γεγονός σε ένα διαρκές και συλλογικό αίτημα για διαφάνεια και δικαιοσύνη. Η υπόθεση των Τεμπών δεν αποτελεί ένα κλειστό κεφάλαιο του 2023, ούτε ένα ζήτημα που έχει λήξει θεσμικά, αλλά ένα διαχρονικό γεγονός με συνεχιζόμενες κοινωνικές και πολιτικές προεκτάσεις. Οι έρευνες συνεχίζονται, με τους γονείς των θυμάτων να παραμένουν στο επίκεντρο της διεκδίκησης, αναζητώντας μέσα από τον πόνο τους ένα και μόνο πράγμα: Δικαιοσύνη.

Ο Γιάνης Βαρουφάκης στο «Ράδιο Πάντειον»

Ο Γιάνης Βαρουφάκης στο «Ράδιο Πάντειον» Το δίλημμα ευρώ ή δραχμή υπήρχε, το έθετε ο ίδιος ο Σόιμπλε. NEWSROOM Χρόνος Ανάγνωσης : 2 λεπτά Διαπραγματεύσεις του 2015, Σόιμπλε και «Ιθάκη», όλα όσα συζήτησε ο Γιάνης Βαρουφάκης στο «Ευ Πολιτεύεσθαι», στην πρώτη του ραδιοφωνική εμφάνιση στο «Ράδιο Πάντειον. Ο πρώην Υπ. Οικονομικών και Γραμματέας του ΜέΡΑ25 συνομίλησε με τον Δημήτρη Μυρογιάννη, την Κυριακή Παραμερίτη, τον Γιώργο Καφετζή και τη Βερονίκη Τριουλίδη.  Στην πρώτη του ραδιοφωνική εμφάνιση στο «Ράδιο Πάντειον» και στο «Ευ Πολιτεύεσθαι», ο Γιάνης Βαρουφάκης, οικονομολόγος και πρώην Υπ. Οικονομικών, έκανε μία αναδρομή στις διαπραγματεύσεις του 2015, με τον τέως Υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας Βόλφγκανγκ Σόιμπλε. Αναφερόμενος στην στάση του Γερμανού Υπουργού απέναντι στην μνημονιακή Ελλάδα, ο Γιάνης Βαρουφάκης υποστήριξε ότι, ο γερμανός Υπουργός Οικονομικών, «τσακίζοντας» τη χώρα, επεδίωκε να «δώσει παράδειγμα» στην Γαλλία, η οποία ήθελε να χρησιμοποιήσει το κοινό νόμισμα για την άσκηση ανεξάρτητης οικονομικής πολιτικής. Κατά τον ίδιο, η οικονομική καταστροφή της Ελλάδας αποτέλεσε παράπλευρη απώλεια στο πλαίσιο της σύγκρουσης Γαλλίας-Γερμανίας για τον έλεγχο του κοινού νομίσματος. Γεγονός που, όπως σημείωσε, αποκαλύπτει μια ευρύτερη δυσλειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.   «Έχεις δίκιο. Με αυτά που σας κάνουμε δεν θα συνέλθετε ποτέ.» Στο ερώτημα του Γιώργου Καφετζή για το αν υπήρξε πράγματι το δίλημμα ευρώ ή δραχμή, ο Γιάνης Βαρουφάκης απάντησε ότι υπήρχε ξεκάθαρα, αφού το έθετε ο ίδιος ο Σόιμπλε. Όπως ανέφερε, ο τελευταίος θεωρούσε ότι η Ελλάδα δεν θα έπρεπε να είναι στο ευρώ. Επιπλέον, όπως σημείωσε, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα διέθετε δημοσιευμένο σχέδιο για την έξοδο της χώρας από το κοινό νόμισμα, ονόματι «Plan Z». Ο Γιάνης Βαρουφάκης υποστήριξε πως η ένταξη της χώρας στο σκληρό νόμισμα αποτέλεσε εσφαλμένη κίνηση, ωστόσο και η έξοδος από το ευρώ θα είχε ιδιαίτερο κόστος. Όπως τόνισε, δεν θεώρησε ποτέ την αποχώρηση από το κοινό νόμισμα ώς «εύκολη λύση». Η θέση αυτή δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα θα έπρεπε να καταβάλει το κόστος των μνημονίων για να παραμείνει στο ευρώ. Η διαφωνία αυτή με τον τότε πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα, οδήγησε στη παραίτησή του. Ο Γ. Βαρουφάκης εκ ότι εάν τότε είχαμε αποχωρήσει από το ευρώ δεν θα είχαμε κάνει τις μνημονιακές συμφωνίες. «Σώσαμε την Ελλάδα λέγοντας «Ναι» σε όλα, για αυτό η Ελλάδα δεν είναι βιώσιμη.» Αναφερόμενος στην «Ιθάκη» του Αλέξη Τσίπρα, ο Γιάνης Βαρουφάκης υποστήριξε ότι η περίοδος του δημοψηφίσματος υπήρξε η πρώτη φορά που η κοινή γνώμη, ξέφυγε από τον έλεγχο της ολιγαρχίας των μεγάλων οικογενειών. Όπως τόνισε,το γεγονός αυτό οδήγησε στη στοχοποίηση όλων όσων ήταν συνυφασμένοι με το «όχι» της λαϊκής βούλησης. Στην επιστολή παραίτησής του δηλώνει: «Το μίσος τους θα το φέρω στο πέτο μου σαν μετάλλιο». Στο ίδιο πλαίσιο χαρακτήρισε το νέο βιβλίο του Αλέξη Τσίπρα ως ένα «ερωτικό γράμμα» προς τους ίδιους ολιγάρχες.  Σχετικά με το βιβλίο και απαντώντας στον Δημήτρη Μυρογιάννη, υποστήριξε ότι η στοχοποίηση από τον πρώην πρωθυπουργό δεν τον επηρεάζει, καθώς τα σχετικά σχόλια, κατά τον ίδιο, δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Συγκεκριμένα, ερωτώμενος για τον χαρακτηρισμό του ηλεκτρονικού συστήματος πληρωμών ως «κουπόνια» και στον ισχυρισμό ότι ο  Αλέξης Τσίπρας ενημερώθηκε για το παράλληλο σύστημα πληρωμών κοντά στο δημοψήφισμα , υπενθύμισε ότι ο πρώην πρωθυπουργός όχι μόνο το γνώριζε, αλλάτο έθεσε και σαν όρο για να αναλάβει το Υπουργείο Οικονομικών. Ακούστε ολόκληρη την εκπομπή στο Spotify. Επιμέλεια είδησης: Μυρτώ Μεγαλοκονόμου

Χριστουγεννιάτικη Αθήνα: Ένας σύντομος οδηγός για τις γιορτές στην πόλη

Χριστουγεννιάτικη Αθήνα: Ένας σύντομος οδηγός για τις γιορτές στην πόλη Γράφει η Μιχαέλα Κορατζοπούλου Χρόνος Ανάγνωσης: 2 λεπτά Το ημερολόγιο δείχνει 357 μέρες και η αντίστροφη μέτρηση για τη νέα χρονιά έχει ήδηξεκινήσει. Αυτές τις μέρες, η στολισμένη Αθήνα φορά τα γιορτινά της καιμεταμορφώνεται σε μια ζωντανή σκηνή πολιτισμού. Δρόμοι, πλατείες και θέατραφιλοξενούν πολιτιστικά δρώμενα και εκδηλώσεις κάθε είδους, δημιουργώντας μιαμοναδική ατμόσφαιρα που ενώνει. Κάθε χρόνο την παραμονή των Χριστουγέννων λαμβάνει χώρα η εκδήλωση «Η νύχτατων ευχών» στην πλατεία Κοτζιά. Φέτος λόγω ενδεχόμενης κακοκαιρίας θαπραγματοποιηθεί στις 26/12 στις 18:00. Ο αττικός ουρανός θα γεμίσει μεβιοδιασπώμενα φαναράκια δημιουργώντας ένα μοναδικό θέαμα. Την παρουσίαση της εκδήλωσης θα αναλάβουν η Νικόλ Δημητρακοπούλου και οΠαναγιώτης Μπουγιούρης, ενώ ο ραδιοφωνικός σταθμός Αθήνα 9.84 θα καλύπτειζωντανά τη βραδιά με μουσικές επιλογές και DJ set. Σύμφωνα με τον δήμο Αθηναίων,«Η Νύχτα των Ευχών» αποκτά ακόμα πιο γιορτινή διάσταση. Για πρώτη φορά, ταφαναράκια θα «πετάξουν» με φόντο το μαγικό σκηνικό της νέας ΧριστουγεννιάτικηςΑγοράς που έχει στήσει ο Δήμος Αθηναίων στην πλατεία Κοτζιά. Πολιτισμός σημαίνει θέατρο επομένως δεν γίνεται να μην αναφερθούμε στηνπαράσταση που θα πραγματοποιηθεί στο Christmas Theater. Την Πέμπτη 25/12 θαέχουν την ευκαιρία όλοι να δουν την παράσταση «Τα μαγικά Χριστούγεννα του Πινόκιο», σε σκηνοθεσία Φωκά Ευαγγελινού. Μια φαντασμαγορική μουσικοθεατρικήπαράσταση για τη δύναμη της θέλησης και τη μαγεία των Χριστουγέννων. Μια ακόμη ενδιαφέρουσα πρόταση είναι να επισκεφτείτε τα Christmas Market πουέχουν στηθεί σε διάφορες περιοχές στην Αθήνα. Συγκεκριμένα για μια ακόμη χρονιάστην Τεχνόπολη του Δήμου Αθηναίων λειτουργεί οργανωμένος χριστουγεννιάτικοςχώρος με στολισμό, δραστηριότητες και γιορτινή μουσική. Αντίστοιχα στο Πεδίον τουΆρεως έχουν στηθεί ξύλινα σπιτάκια με φαγητό, ροφήματα και εποχιακά προϊόντα.Καθημερινά στον χώρο πραγματοποιούνται συναυλίες από γνωστούς καλλιτέχνες ενώδιάσημο είναι το μονοπάτι με τα led φωτάκια. Χριστουγεννιάτικη must πρόταση αποτελεί και τοΚέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, όπου ο χριστουγεννιάτικος στολισμός καιοι εκδηλώσεις συμπληρώνουν το εορταστικό πρόγραμμα της περιόδου. Ευχόμαστε Καλά Χριστούγεννα σε όλους, με υγεία, αγάπη, πολλά χαμόγελα και όμορφεςστιγμές!

Η εκλογή Κουτσολάμπρου και το «γαλατικό χωριό» του ΔΣΑ: ένα μήνυμα ενότητας στην πολιτική σκηνή

Η εκλογή Κουτσολάμπρου και το «γαλατικό χωριό» του ΔΣΑ: ένα μήνυμα ενότητας στην πολιτική σκηνή Γράφει ο Γιώργος Καφεντζής Χρόνος Ανάγνωσης: 2 λεπτά Η νίκη του Δημήτρη Κουτσολάμπρου στις εκλογές του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών δημιούργησε συζήτηση πολύ πέρα από τα όρια του νομικού κόσμου. Σε μια συγκυρία όπου η πλειονότητα των θεσμικών θέσεων της χώρας κινείται σε συγκεκριμένη πολιτική κατεύθυνση, η επιλογή των Αθηναίων δικηγόρων ξεχώρισε. Όχι ως πράξη αντίστασης, αλλά ως ένδειξη ότι ο ΔΣΑ εξακολουθεί να πορεύεται με δικά του κριτήρια. Οι δικηγόροι αποτελούν έναν κλάδο με ισχυρή παράδοση αυτονομίας. Η καθημερινή τους επαφή με τη δικαιοσύνη, η σχέση τους με την τήρηση των θεσμών και η ιστορική τους κουλτούρα ανεξαρτησίας τους καθιστούν επιφυλακτικούς απέναντι σε κάθε μορφή πολιτικής χειραγώγησης. Δεν είναι επομένως παράδοξο ότι ο μεγαλύτερος επιστημονικός σύλλογος της χώρας κινήθηκε σύμφωνα με το αναγκαίο συσπειρωτικό κλίμα των ημερών, αλλά και με βάση τη δική του συλλογική κρίση. Η εκλογή Κουτσολάμπρου δεν μπορεί να ερμηνευθεί ως κάλεσμα για σύγκρουση. Αντικατοπτρίζει περισσότερο την ανάγκη του κλάδου για μια ηγεσία που αντιλαμβάνεται τον σύλλογο ως θεσμό με ιστορική ευθύνη και όχι ως θεματικό παράρτημα της εκάστοτε εξουσίας. Η εμπιστοσύνη στο πρόσωπο του νέου προέδρου δείχνει ότι μεγάλο μέρος του σώματος θεώρησε πως μπορεί να εκπροσωπήσει τον δικηγορικό κόσμο με σταθερότητα, θεσμικότητα και γνώση των πραγματικών προβλημάτων. Η μεταφορά του «γαλατικού χωριού» που χρησιμοποιήθηκε από πολλούς δεν αφορά κάποια υπερβολική αντίσταση. Αποτυπώνει περισσότερο την αίσθηση ότι ο ΔΣΑ εξακολουθεί να διατηρεί μια διακριτή ταυτότητα μέσα σε ένα περιβάλλον έντονων πολιτικών συσχετισμών. Το γεγονός ότι οι δικηγόροι επέλεξαν έναν πρόεδρο που δεν συνδέθηκε με την κυβερνητική επιρροή δείχνει την επιθυμία για θεσμική ισορροπία και ένα ακόμα παράδειγμα της συντονισμένης προσπάθειας των προοδευτικών τάσεων (prior factum η εκλογή Δούκα στον Δήμο Αθηναίων). Η επόμενη ημέρα θα κριθεί από την ικανότητα της νέας διοίκησης να σταθεί με σοβαρότητα απέναντι στα μεγάλα ζητήματα του κλάδου: την κατάσταση των δικαστηρίων, τις καθυστερήσεις, τις ψηφιακές μεταρρυθμίσεις, τις ανάγκες των νεότερων δικηγόρων. Αν καταφέρει να προσεγγίσει αυτά τα θέματα με συνεννόηση, καθαρότητα και μετριοπάθεια, ο ΔΣΑ μπορεί να ενισχύσει περαιτέρω τον ρόλο του ως υπεύθυνου θεσμικού συνομιλητή. Σε μια εποχή όπου οι συσχετισμοί μοιάζουν μονοδιάστατοι, η επιλογή των δικηγόρων της Αθήνας θυμίζει ότι υπάρχουν ακόμη χώροι όπου η συλλογικότητα, η ανεξαρτησία και η επαγγελματική κρίση υπερισχύουν των πολιτικών πιέσεων. Αυτό, δεν παύει να είναι μια υγιής υπενθύμιση για τη δημοκρατία αλλά και ένα μήνυμα για τη δυνατότητα συντονισμένης δράσης και ενότητας στον χώρο της προοδευτικής, πλην κατακερματισμένης, αντιπολίτευσης της κεντρικής πολιτικής σκηνής.

ΟΙ ΠΟΛΙΤΕΣ ΣΤΗΝ ΨΗΦΙΑΚΗ ΕΠΟΧΗ

ΟΙ ΠΟΛΙΤΕΣ ΣΤΗΝ ΨΗΦΙΑΚΗ ΕΠΟΧΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ, ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ Χρόνος Ανάγνωσης: 1 λεπτό Σας προσκαλούμε να συμμετάσχετε στην έρευνα «Ψηφιακές υπηρεσίες, τεχνολογία και πολιτικές στάσεις των πολιτών», που διεξάγει ομάδα φοιτητών του τμήματος Πολιτικών Επιστημών του ΑΠΘ στα πλαίσια του μαθήματος “Θέματα Εφαρμοσμένης Πολιτικής Ανάλυσης”. Η έρευνα εξετάζει σημαντικές πτυχές της σχέσης των πολιτών με την τεχνολογία, τις ψηφιακές εφαρμογές και τις πολιτικές διαδικασίες αλλά και την στάση των κομμάτων απέναντι στις νέες τεχνολογίες. Η έρευνα περιλαμβάνει ενότητες σχετικά με: Η συμμετοχή σας είναι ανώνυμη και δεν απαιτεί πάνω από λίγα λεπτά. Δείτε το ερωτηματολόγιο και απαντήστε το ΕΔΩ.

Σουδάν: Η μεγαλύτερη εν εξελίξει ανθρωπιστική κρίση 

Σουδάν: Η μεγαλύτερη εν εξελίξει ανθρωπιστική κρίση  Γράφει η Εύη Ράπτη Χρόνος Ανάγνωσης: 3 λεπτά Σε μια διεθνή σκηνή πολιτικής αστάθειας, ηθικής κατάπτωσης και πολλαπλών ανθρωπιστικών κρίσεων δεν μπορούμε παρά να αναφερθούμε στο Σουδάν. Στη τρίτη μεγαλύτερη χώρα της Αφρικής αυτή την στιγμή εξελίσσεται ένας εμφύλιος και μια γενοκτονία ταυτοχρόνως κάτι που έχει οδηγήσει στην μεγαλύτερη σύγχρονη ανθρωπιστική καταστροφή στον κόσμο.  Τι συμβαίνει όμως στο Σουδάν; Πώς ξεκίνησε ο πόλεμος;   Το 1989, περίοδος κατά την οποία το Σουδάν είχε να αντιμετωπίσει έναν εμφύλιο, οικονομική αστάθεια και μια γενική αίσθηση λαϊκής δυσφορίας, ο δικτάτορας Ομάρ αλ Μπασίρ εκμεταλλεύτηκε την κατάσταση διαπράττοντας πραξικόπημα, ανατρέποντας την κυβέρνηση του Σαντίκ αλ-Μάχντι. Η στρατιωτική δύναμη που είχε χτίσει ανά τα χρόνια και οι διασυνδέσεις του με το Εθνικό Ισλαμικό Μέτωπο (NIF) τον βοήθησαν να ανέβει στην εξουσία. Η θητεία του χαρακτηρίστηκε από αυστηρή επιβολή ισλαμικού δικαίου που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από μη μουσουλμανικές κοινότητες καθώς και από πλήρη στρατιωτικό ολοκληρωτισμό. Παράλληλα ο εμφύλιος συνεχιζόταν και κλιμακώθηκε με έντονες διαμάχες που κατέληξαν στην διάσχιση της χώρας το 2011 διαμορφώνοντας τα σημερινά σύνορα του Σουδάν και Νότιου Σουδάν.  Τρείς δεκαετίες μετά το πραξικόπημα, τον Δεκέμβριο του 2018, άρχισαν μαζικές διαδηλώσεις και εξεγέρσεις Σουδανών πολιτών αιτούμενων δημοκρατικής κυβέρνησης. Μερικούς μήνες αργότερα οι “Δυνάμεις Ταχείας Υποστήριξης” (παραστρατιωτική δύναμη, πρώην “Jinjaweed”, αλλιώς: RSF υπό τον Μοχάμεντ Χαμντάν Νταγκάλο “Hemedti”)  μαζί με τις Σουδανικές Ένοπλες Δυνάμεις (στρατός του Σουδάν, αλλιώς: SAF υπό τον Αμπντέλ Φαττάχ  αλ Μπορχάν) έκαναν πραξικόπημα ανατρέποντας τον Μπασίρ. Τα πράγματα στο Σουδάν φαινόταν να πηγαίνουν καλύτερα και να οδεύουν προς την δημοκρατία. Παρόλα αυτά μετά από αρκετές αποτυχημένες κυβερνητικές συμβάσεις και συμφωνίες μεταξύ των δύο πραξικοπηματιών και των διαδηλωτών, ξέσπασε εμφύλιος πόλεμος ανάμεσα στην RSF και τον SAF στις 15 Απριλίου 2023.  Σήμερα: Η RSF ελέγχει μεγάλο μέρος του δυτικού Σουδάν και 4 από τις 5 πολιτείες της Νταρφούρ,  ενώ ο SAF ελέγχει πλέον από τον Μάρτιο την πρωτεύουσα Χαρτούμ και την Ελ-Φασέρ, μαζί με άλλες περιοχές κυρίως στο ανατολικό και βόρειο κομμάτι της χώρας.  Η RSF κατηγορείται για διάπραξη γενοκτονίας στην Νταρφούρ στοχοποιώντας εθνικές ομάδες όπως οι Μασαλίτ· σύμφωνα με μετρήσεις τα θύματα ανέρχονταν μέχρι και 15.000 το 2023. Η στοχοποίηση αυτή είναι επιβεβαιωμένη από τον ΟΗΕ. Επιπλέον επιτίθενται σε περιοχές αμάχων, νοσοκομεία, χώρους συγκέντρωσης εκτοπισμένων, διαπράττουν βιασμούς και σωματεμπόριο κοριτσιών και γυναικών. Η RSF για να επανδρώσει τις μονάδες της, επιστρατεύει ανθρώπους από Νότιο Σουδάν, Τσαντ και Λιβύη, πολλοί από τους οποίους είναι ανήλικοι. Επίσης τα ΗΑΕ έχουν κατηγορηθεί για συνενοχή στην γενοκτονία, εξαιτίας χρηματοδοτήσεων και εφοδιασμού πολεμικών εξοπλισμών στην RSF, αλλά κυρίως από την στιγμή που βρέθηκαν διαβατήρια της χώρας σε περιοχές ελεγχόμενες από την RSF.  Ο SAF στράφηκε για στρατιωτικό δυναμικό σε εθνικές κοινότητες, οι οποίες υπέφεραν από την βία και τις γενοκτονικές πρακτικές αραβικών ενόπλων δυνάμεων (Jinjaweed) πριν 20 χρόνια (300.000 θύματα), τους Μασαλίτ και τους Φουρ. Και αυτή η πλευρά κατηγορείται για επιθέσεις σε αμάχους, ιατρικές εγκαταστάσεις και έμφυλη βία.  Συνολικά 14 εκατομμύρια άνθρωποι έχουν εκτοπιστεί, ενώ σύμφωνα με τον ΟΗΕ το Σουδάν είναι η μοναδική χώρα που βρίσκεται σε λιμό στο στάδιο 5 εδώ και έναν χρόνο (IPC stage 5/“Catastrophe” “Famine”), με περιοχές όπως το Νότιο Σουδάν, η Αϊτή και το Μάλι να ακολουθούν με ανησυχητικούς ρυθμούς. Σύμφωνα πάλι με τον ΟΗΕ 6.7 εκατομμύρια άνθρωποι κινδυνεύουν άμεσα από σεξουαλικά εγκλήματα. Τόσο η RSF όσο και ο SAF έχουν διαπράξει εγκλήματα πολέμου παραβιάζοντας το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο. Οργανώνουν επιθέσεις και πολεμικές συγκρούσεις σε πυκνά κατοικημένες περιοχές αμάχων, εκθέτοντας τον ήδη ταλαιπωρημένο από την φτώχεια και την μακροχρόνια δικτατορία λαό του Σουδάν σε ακόμα πιο απάνθρωπες και επικίνδυνες συνθήκες, ενώ η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί αδιάφορα. 

Ο απολογισμός της ευρωπαϊκής περιοδείας του Ζελένσκι

Ο απολογισμός της ευρωπαϊκής περιοδείας του Ζελένσκι Γράφει η Μάντια Τζιράκη Χρόνος Ανάγνωσης: 5 λεπτά Μετά την, κατά τα διεθνή μέσα, win-win «ιστορική συμφωνία», μεταξύ της Γαλλίας και της Ουκρανίας, για κατασκευή και πώληση 100 Rafale από την πρώτη στη δεύτερη, ο Ουκρανός πρόεδρος βρέθηκε στην Ελλάδα, την Ισπανία και την Τουρκία, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις από πλευράς της Αμερικής και της Ρωσίας. Η Επίσκεψη του Ζελένσκι στην Ελλάδα – ο ρόλος του κάθετου δρόμου και η αμυντική Συνεργασία Με τον ερχομό του Βολοντιμίρ Ζελένσκι στην Αθήνα, η Ουκρανία εξασφάλισε την προμήθειά της με αμερικανικό LNG μέσω της Ελλάδας, από τον Δεκέμβριο του φετινού έτους, έως και τον Μάρτιο του 2026, με τις παραδόσεις να ξεκινούν από τον Ιανουάριο. Η συμφωνία υπογράφηκε από τη ΔΕΠΑ και τη Naftogaz και προβλέπει τη μεταφορά φυσικού αερίου μέσω του αγωγού που διασχίζει τα Βαλκάνια. Μέσω της εν λόγω συνεργασίας θα δοθεί τέλος στις εκτεταμένες επιθέσεις που πραγματοποιεί κατά καιρούς η Ρωσία σε ουκρανικές ενεργειακές υποδομές – τόσο σε ηλεκτροπαραγωγικές μονάδες και εγκαταστάσεις εξόρυξης, όσο και θερμικούς σταθμούς. Η ενεργειακή διάσταση της συνεργασίας κυριάρχησε στη συνάντηση των δύο ηγετών με τη λειτουργία του υπό διαμόρφωση Κάθετου Ενεργειακού Διαδρόμου και τη σύνδεση Αλεξανδρούπολης – Οδησσού, να συνιστούν τα βασικά θέματα συζήτησης. Στόχος; Η διαμόρφωση ενός σταθερού άξονα που θα επιτρέψει στην Ουκρανία την πρόσβαση σε διαφοροποιημένες πηγές ενέργειας. Η συμφωνία για το αμερικανικό LNG εντάσσεται στη νέα αρχιτεκτονική τροφοδοσίας που διαμορφώνει η Ελλάδα στην περιοχή. Στο ενεργειακό πακέτο περιλαμβάνονται έργα που προωθούν ελληνικές και ουκρανικές εταιρείες, όπως η συνεργασία της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ με την Ucranico Energy.Υπενθυμίζεται ότι το Κίεβο έχει δεσμεύσει κονδύλια με ευρωπαϊκές εγγυήσεις και χρηματοδότηση από αμερικανικούς και ουκρανικούς θεσμούς για την κάλυψη του σχεδόν 2 δισ. ευρώ κόστους. Επιπλέον σημαντική θέση στο πρόγραμμα της επίσκεψης είχαν η άμυνα και η ασφάλεια. Η κοινή δήλωση που υπέγραψαν οι δύο πλευρές προβλέπει ενίσχυση της στρατιωτικής συνεργασίας, με έμφαση στην ασφάλεια στη θάλασσα και στα μη επανδρωμένα θαλάσσια συστήματα, όπου η Ουκρανία διαθέτει ιδιαίτερη τεχνογνωσία, αλλά και ενίσχυση της συνεργασίας στην κυβερνοασφάλεια και ανταλλαγή πληροφοριών για υβριδικές απειλές. Η Αντίδραση του Πούτιν Η Ρωσία, θεωρώντας τη συμφωνία προκλητική, έσπευσε να χτυπήσει το τουρκικών συμφερόντων πλοίο ORINDA, ενώ βρισκόταν αγκυροβολημένο στο λιμάνι Ισμαήλ, στην περιοχή της Οδησσού, το οποίο μετέφερε περίπου 4.000 τόνους υγραερίου. Η επίθεση φυσικά δεν άφησε ανεπηρέαστες τις παραμεθόριες περιοχές της Ρουμανίας, όπου υπό τον φόβο περαιτέρω επεισοδίων δόθηκε εντολή εκκένωσης. Οι συνομιλίες στην Ισπανία και η ενθάρρυνση ένταξης της Ουκρανίας στην Ε.Ε. Μέσα σε αυτή την συνεχή διπλωματική κινητικότητα, ο Ζελένσκι μετέβη στην Ισπανία, την Τρίτη (18/11). Κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του στο παλάτι Θαρθουέλα, ο βασιλιάς Φελίπε ΣΤ΄ επιβεβαίωσε τη δέσμευση της Ισπανίας να διατηρήσει τη στήριξή της προς το Κίεβο, σε διπλωματικό, οικονομικό και στρατιωτικό επίπεδο «για όσο διάστημα χρειαστεί». Ο μονάρχης επανέλαβε επίσης την υποστήριξη της Μαδρίτης στη διαδικασία ένταξης της Ουκρανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Έπειτα συναντήθηκε και με τον Ισπανό πρωθυπουργό Πέδρο Σάντσεθ. Η επίσκεψη στην Τουρκία – ο ρόλος του Ερντογάν Την Τετάρτη (19/11), ο Ουκρανός πρόεδρος πραγματοποίησε επίσημη επίσκεψη στη Τουρκία, προκειμένου να συνομιλήσει με τον Τούρκο ομόλογό του, όσον αφορά το ουκρανικό ζήτημα. Σε αναρτήσεις του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ο Ζελένσκι διευκρίνισε πως «η διακοπή της αιματοχυσίας και η επίτευξη διαρκούς ειρήνης, απαιτούν τον συντονισμό με όλους τους εταίρους» και υπογράμμισε τον καθοριστικό ρόλο της αμερικανικής ηγεσίας, αναφέροντας χαρακτηριστικά πως «μόνο οι Ηνωμένες Πολιτείες και ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχουν επαρκή δύναμη για να τερματιστεί επιτέλους ο πόλεμος». Παράλληλα, ο Ζελένσκι αποκάλυψε ότι ο Τούρκος Πρόεδρος, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, έχει προτείνει διάφορες μορφές διαλόγου. Ο Ουκρανός ηγέτης σημείωσε ότι είναι σημαντικό η Τουρκία να παραμείνει έτοιμη να προσφέρει την απαραίτητη πλατφόρμα για την επανεκκίνηση των συνομιλιών, όποτε αυτές καταστούν εφικτές. Το ενδεχόμενο υπογραφής ειρηνευτικού σχεδίου μεταξύ ΗΠΑ-Ρωσίας Οι δηλώσεις του Ζελένσκι ενίσχυσαν τις φήμες για παρασκηνιακές διεργασίες μεταξύ Ουάσιγκτον και Μόσχας για ένα πιθανό ειρηνευτικό σχέδιο. Ούτε η Ουάσιγκτον ούτε η Μόσχα έχουν επιβεβαιώσει επίσημα το σχέδιο, το οποίο συντάχθηκε από τον απεσταλμένο του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, και τον ειδικό απεσταλμένο της Ρωσίας, Κιρίλ Ντμίτριεφ. Οι αναφορές για ένα ειρηνευτικό σχέδιο μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας εμφανίστηκαν την ημέρα που τουλάχιστον 26 άτομα σκοτώθηκαν σε ρωσική επίθεση με πυραύλους και drones σε πολυκατοικίες στην πόλη Τερνόπιλ, στη δυτική Ουκρανία. Άλλα 22 άτομα αγνοούνται από τον τόπο του συμβάντος, δήλωσε ο Ζελένσκι. Δεν έγινε καμία αναφορά στο σχέδιο όταν ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ έφτασε στο Κίεβο αργά το βράδυ της Τετάρτης. Ο εκπρόσωπος του στρατού, συνταγματάρχης Ντέιβιντ Μπάτλερ, ανέφερε μόνο ότι ο Ντρίσκολ και η ομάδα του βρισκόταν εκεί «εκ μέρους της κυβέρνησης Τραμπ σε αποστολή διερεύνησης των γεγονότων, προκειμένου να συναντήσουν Ουκρανούς αξιωματούχους και να συζητήσουν τις προσπάθειες για τον τερματισμό του πολέμου». Ο Ζελένσκι παρέλαβε επίσημο προσχέδιο συμφωνίας από τις Ηνωμένες Πολιτείες, ένα έγγραφο που, σύμφωνα με το Κίεβο, ενδέχεται να δώσει νέα ώθηση στις διπλωματικές πρωτοβουλίες για τον τερματισμό της σύγκρουσης στην Ουκρανία, όπως ανακοίνωσε το απόγευμα της Πέμπτης (20/11) το προεδρικό του γραφείο. Με αυτήν τη δήλωση, η ουκρανική ηγεσία φαίνεται να υιοθετεί μια στάση αναμονής, ούτε απορρίπτοντας ούτε αποδεχόμενη το σχέδιο πριν αρχίσουν οι συνομιλίες σε ανώτερο επίπεδο. Προστίθεται, τέλος, ότι ο Ζελένσκι σκοπεύει τις επόμενες ημέρες να συζητήσει με τον Τραμπ τις νέες διπλωματικές δυνατότητες που προκύπτουν και «τα βασικά στοιχεία που απαιτούνται για την επίτευξη ειρήνης».

Δημήτρης Παπαχρήστος στο Ράδιο Πάντειον: 

Δημήτρης Παπαχρήστος στο Ράδιο Πάντειον: «Στο Πολυτεχνείο δεν ήταν αίτημα μόνο το ψωμί, αλλά το δικαίωμα στη ζωή» Γράφει η Μυρτώ Μεγαλοκονόμου και Δημήτρης Μυρογιάννης Χρόνος Ανάγνωσης: 2 λεπτά Ο ιστορικός εκφωνητής του «Εδώ Πολυτεχνείο!» επιστρέφει στο Ράδιο Πάντειον και τονίζει στο «Ευ Πολιτεύεσθαι», ότι Ψωμί, Παιδεία και Ελευθερία παραμένουν αιτήματα της ελληνικής κοινωνίας 52 χρόνια μετά την εξέγερση. 52 χρόνια μετά τα γεγονότα του Πολυτεχνείου, ο ιστορικός ραδιοφωνικός παραγωγός Δημήτρης Παπαχρήστος μιλάει στο φοιτητικό ραδιόφωνο του Παντείου και στην εκπομπή, που παρουσιάζει ο Δημήτρης Μυρογιάννης, για το νόημα του αντιδικτατορικού κινήματος, την ιστορικότητά του και την ουσία του «διαχρονικού», όπως χαρακτηρίζει, αιτήματος για «Ψωμί-Παιδεία-Ελευθερία». Η φετινή επέτειος παραμένει επίκαιρη, καθώς τα αιτήματα για αξιοπρεπές βιοτικό επίπεδο, δημόσια παιδεία και ουσιαστική δημοκρατική συμμετοχή εξακολουθούν να απασχολούν.  Γιατί να ανεχόμαστε όσα το Πολυτεχνείο προσπάθησε να αλλάξει;  Τόσο στο ερώτημα του Β. Βαλαβάνη, «52 χρόνια μετά, πώς βλέπετε την φετινή επέτειο;», όσο και στο ερώτημα του Κ. Ρηγόπουλου, «Τι σημαίνει η Μεταπολίτευση για εσάς σήμερα;», ο Δ. Παπαχρήστος υπογράμμισε ότι το Πολυτεχνείο δεν είναι απλά μια επέτειος, αλλά ένα ζωντανό σύμβολο μνήμης, που λειτουργεί ως υπενθύμιση των σύγχρονων κοινωνικών προκλήσεων, καθώς το ιστορικό αυτό τρίπτυχο σύνθημα, δεν αποτελεί μόνο παρακαταθήκη μιας άλλης εποχής, αλλά συνεχίζει να εκφράζει ανάγκες στο «σήμερα».  Το «Ψωμί» δεν είναι δεδομένο όταν υπάρχει ακρίβεια. Αναφερόμενος στο ζήτημα του βιοτικού επιπέδου, η ραδιοφωνική φωνή του Πολυτεχνείου σημείωσε πως το θέμα της ακρίβειας, που ταλανίζει τη σημερινή ελληνική κοινωνία, συνδέεται άρρηκτα με το αίτημα για «Ψωμί», που εκτός από επίκαιρο, δείχνει να είναι και διαχρονικό. Σε δεύτερο επίπεδο, σχετικά με την «Παιδεία», υποστήριξε ότι, δεν μπορεί να θεωρείται ικανοποιημένο αίτημα, όταν αυτή εμπορευματοποιείται μέσω των ιδιωτικών πανεπιστημιακών ιδρυμάτων, αντί να είναι προτεραιότητα ο δημόσιος χαρακτήρας της. Όσο για την «Ελευθερία», τόνισε πως «δεν είναι πραγματική όταν οι πολίτες δεν συμμετέχουν ενεργά στη Δημοκρατία και κυριαρχούν οι πολιτικοί επαγγελματίες».  Γιατί αφορά αυτή η συζήτηση τον σημερινό αναγνώστη; Κατά τον Παπαχρήστο, το γεγονός ότι οι νέοι άνθρωποι νοσταλγούν κάτι που δεν έζησαν, δείχνει ότι αναγνωρίζουν σε αυτό μια ταύτιση με τα σημερινά τους αδιέξοδα. Για αυτό και θεωρεί πως η μνήμη του Πολυτεχνείου παραμένει ζωντανή: γιατί συγκρούεται με πραγματικά προβλήματα της καθημερινότητας.  Η μνήμη ως στάση Κλείνοντας, επισήμανε ότι η ουσία της μνήμης δεν είναι η τελετουργία, αλλά η άρνηση της αδιαφορίας. Το ερώτημα δεν είναι «Γιατί τιμούμε το Πολυτεχνείο;», αλλά «Γιατί να ανεχόμαστε όσα το Πολυτεχνείο προσπάθησε να αλλάξει…». Ακούστε ολόκληρη την συνέντευξη στο Spotify

Από το Μπακού στον Αμαζόνιο: Το διακύβευμα στην 30η σύνοδο του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή

Από το Μπακού στον Αμαζόνιο: Το διακύβευμα στην 30η σύνοδο του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή Γράφει ο Μάριος Αραμπατζής Χρόνος ανάγνωσης: 3 λεπτά Τον Νοέμβρη (10/11 – 21/11) του 2025 θα λάβει χώρα η καθιερωμένη ετήσια παγκόσμια σύνοδος για το κλίμα, η 30η Συνδιάσκεψη των Μερών-Κρατών (COP30) που έχουν υπογράψει και επικυρώσει την Σύμβαση-πλαίσιο του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή (UNFCCC). Ομολογουμένως πέρσι, η COP29 στο Μπακού, Αζερμπαϊτζάν, αποτέλεσε μια χαμένη ευκαιρία για την εξασφάλιση των απαιτούμενων ποσών σε πράσινες χρηματοδοτήσεις για την δίκαιη μετάβαση, ειδικά για της χώρες του παγκοσμίου νότου. Ενώ, όσον αφορά τις δεσμεύσεις για την απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, η συνδιάσκεψη θα μπορούσε να χαρακτηριστεί μάλλον απογοητευτική. Απογοητευτική γιατί αυτή η τόσο αναγκαία δέσμευση και προϋπόθεση για την μετάβαση σε ένα βιώσιμο μέλλον, υπονομεύτηκε, τόσο από την διαχείριση που έκανε η Αζέρικη προεδρία της COP, καθώς το Αζερμπαιτζαν είναι χώρα γνωστή για το ορυκτό αέριο της, όσο και από την παρουσία μεγάλου αριθμού λομπίστων πετρελαϊκών (περίπου 1.500 λομπίστες κολοσσών πετρελαίου βρέθηκαν στο Μπακού τον Νοέμβρη του ‘24). Φέτος η σύνοδος λαμβάνει χώρα στο Belém,  στις όχθες του Αμαζονίου, στην Βραζιλία, μιας και την προεδρία έχει το μπλοκ Καραϊβικής και Λατινικών κρατών. Άρα, πέρα από τα ίδια ζητήματα τα οποία θα τεθούν ξανά προς συζήτηση, η φετινή ατζέντα θα περιλαμβάνει και το ζήτημα της αποψίλωσης των δασών και τον ρόλο των ιθαγενών πληθυσμών, μιας και η συνάντηση στον Αμαζόνιο θα φέρει και έναν επιπλέον συμβολισμό. Η Ατζέντα  Η φετινή διάσκεψη χαρακτηρίζεται ως η «COP της υλοποίησης» (“COP of implementation”) — μια στροφή από τη διαπραγμάτευση προς τη χειροπιαστή δράση. Η προσοχή θα επικεντρωθεί στην επιτάχυνση της μείωσης των εκπομπών, ώστε να διατηρηθεί ο στόχος του 1,5°C, ενώ παράλληλα θα δοθεί έμφαση στην αύξηση της χρηματοδότησης για το κλίμα, προκειμένου να βοηθηθούν οι αναπτυσσόμενες χώρες να προσαρμοστούν στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και να επενδύσουν σε νέες, βιώσιμες τεχνολογίες. Κεντρική θέση στην ατζέντα θα έχει η προστασία των δασών και της βιοποικιλότητας, με ιδιαίτερη έμφαση στη βιώσιμη χρήση της γης και στα δικαιώματα των αυτόχθονων λαών, των οποίων οι περιοχές βρίσκονται συχνά στην πρώτη γραμμή των περιβαλλοντικών κρίσεων. Ταυτόχρονα, οι εκπρόσωποι των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών θα υπογραμμίσουν την ανάγκη για μια δίκαιη μετάβαση, ώστε η πορεία προς μια οικονομία χαμηλών, έως μηδενικών, ρύπων να ωφελήσει τους εργαζομένους και τις ευάλωτες κοινότητες, χωρίς να τους αφήσει στο περιθώριο. Προκλήσεις για τη Κλιματική Διπλωματία Η COP30 θα αντιμετωπίσει και αυτή μια σειρά σύνθετων προκλήσεων που ανέκαθεν δοκίμαζαν την αποτελεσματικότητα της παγκόσμιας διπλωματίας. Αρχικά, η φιλοξενία της συνόδου στο Belém, στα όρια του Αμαζονίου, φέρνει μαζί της εμπόδια logistics, υψηλό κόστος διαμονής και την ανάγκη μετακίνησης δεκάδων χιλιάδων εκπροσώπων χωρίς να προκαλείται περιβαλλοντική ζημιά, με αρκετές διεθνείς ΜΚΟ να προειδοποιούν για το κίνδυνο μιας μη συμπεριληπτικής συνδιάσκεψης. Πέρα από τα οργανωτικά ζητήματα, παραμένουν πολιτικές και οικονομικές εντάσεις: οι αναπτυσσόμενες χώρες συνεχίζουν να απαιτούν επαρκή χρηματοδότηση για το κλίμα, ενώ τα συμφέροντα των ορυκτών καυσίμων και των λόμπι τους κινδυνεύουν να υπονομεύσουν φιλόδοξες δεσμεύσεις. Η παρουσία ποικιλίας stakeholders — από εθνικές κυβερνήσεις και επιχειρήσεις έως τοπικές κοινότητες και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών — κάνει την ανάγκη να ακουστούν όλες φωνές, μάλλον δύσκολη υπόθεση. Η ισορροπία μεταξύ της επείγουσας δράσης για το κλίμα, των αναπτυξιακών αναγκών, και των πιέσεων της διεθνούς πολιτικής καθιστά, λοιπόν, την COP30 μια λεπτή και υψηλών απαιτήσεων διπλωματική προσπάθεια. Τέλος, πρέπει να σημειωθεί ότι για την φετινή σύνοδο, οι αποφάσεις και οι δεσμεύσεις που θα ληφθούν στο Belém θα μπορούσαν να διαμορφώσουν την παγκόσμια πολιτική για το κλίμα για πολλά χρόνια, επηρεάζοντας τις πορείες εκπομπών, τις ροές χρηματοδότησης και τη μετάβαση σε μια net zero οικονομία. Είναι κρίσιμο, λοιπόν, να μην χαθεί άλλη μια ευκαιρία.

Η σύνοδος του P-TEC και ο ρόλος της Ελλάδας στον «Κάθετο Διάδρομο»

Η σύνοδος του P-TEC και ο ρόλος της Ελλάδας στον «Κάθετο Διάδρομο» Γράφει η Μάντια Τζιράκη Η ανάδειξη της Ελλάδας σε στρατηγικό διάδρομο, για το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) των ΗΠΑ προς την Ευρώπη, συνιστά εκ των σημαντικότερων έργων υποδομής των τελευταίων δεκαετιών.  Η σύνοδος του Partnership for Transatlantic Energy Cooperation (P‑TEC) διεξάγεται στην Αθήνα, από εχθές 6 Νοεμβρίου, έως και σήμερα 7 Νοεμβρίου, με συμμετέχοντες, τόσο Αμερικανούς, όσο και Ευρωπαίους αξιωματούχους ενέργειας, εστιάζει στο LNG, τις υποδομές και την ενεργειακή ασφάλεια.  Στο πλαίσιο της συνόδου, οι ΗΠΑ αιτήθηκαν την επιτάχυνση της αποδέσμευσης της Ευρώπης από το ρωσικό φυσικό αέριο, μέσω της επέκτασης αγωγών και της εισαγωγής αμερικανικού LNG.  Δεδομένου ότι η Ελλάδα αποτελεί «φυσική πύλη» για το αμερικανικό LNG στην Ευρώπη, μέσω υποδομών όπως οι τερματικοί σταθμοί στη Ρεβυθούσα και την Αλεξανδρούπολη, είναι αναπόφευκτα υπολογίσιμη δύναμη. Στα highlights της συνόδου πρέπει αναμφίβολα να προστεθεί η υπογραφή της συμφωνίας συμμετοχής (farm-in) από την ExxonMobil, συνεργατικά με την Energean και τη HelleniQ Energy, σε μπλοκ υδρογονανθράκων στη δυτική Ελλάδα. Με την εν λόγω συμφωνία, θα επιτραπεί η έρευνα και η παραγωγή φυσικού αερίου, καθώς εκτιμάται ότι το μπλοκ μπορεί να περιέχει περίπου 200 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα αερίου.  Η παραγωγή θα πραγματοποιηθεί κατά τη διάρκεια της επόμενης δεκαετίας και ως εκ τούτου η Ελλάδα θα μετατραπεί σε κόμβο φυσικού αερίου.   Ο λεγόμενος «Κάθετος Διάδρομος» που εξυπηρετεί τον στόχο αυτό, αποσκοπεί στην ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και της διαφοροποίησης των πηγών προμήθειας φυσικού αερίου στην περιοχή, επιτρέποντας την αμφίδρομη ροή φυσικού αερίου από τον Νότο προς τον Βορρά. Από την Ελλάδα στη Βουλγαρία, στη Ρουμανία, στην Ουγγαρία, στη Σλοβακία, στη Μολδαβία και την Ουκρανία, μέσα από τη σύνδεση υφιστάμενων αλλά και νέων ευρωπαϊκών υποδομών μεταφοράς φυσικού αερίου και LNG. Ωστόσο ποιες προκλήσεις συνεπάγεται η προαναφερθείσα μετατροπή; Η επέκταση και αναβάθμιση τόσο των υποδομών LNG, όσο και των αγωγών και τερματικών σταθμών στην Ελλάδα είναι ασυζητητί ένα απαιτητικό εγχείρημα. Το γεγονός ότι Ελλάδα βρίσκεται στο επίκεντρο, αποδεικνύει ότι είναι έτοιμη να δράσει ως ενεργειακός κόμβος.  Μολαταύτα, χρειάζεται να διασφαλιστεί πως αυτές οι υποδομές θα συνάδουν με τις κλιματικές δεσμεύσεις και δεν θα υποχρεώσουν τη χώρα να στραφεί κατ’ αποκλειστικότητα στα ορυκτά καύσιμα, όπως υποστηρίζουν οι ειδικοί. Το νέο μπλοκ έρευνας υδρογονανθράκων προϋποθέτει την τεχνολογική, περιβαλλοντική και νομοθετική ετοιμότητα της χώρας μας, την χάραξη ορθής ενεργειακής στρατηγικής και την διατήρηση της πορείας προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.