Από το Μπακού στον Αμαζόνιο: Το διακύβευμα στην 30η σύνοδο του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή
Γράφει ο Μάριος Αραμπατζής
Χρόνος ανάγνωσης: 3 λεπτά
Τον Νοέμβρη (10/11 – 21/11) του 2025 θα λάβει χώρα η καθιερωμένη ετήσια παγκόσμια σύνοδος για το κλίμα, η 30η Συνδιάσκεψη των Μερών-Κρατών (COP30) που έχουν υπογράψει και επικυρώσει την Σύμβαση-πλαίσιο του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή (UNFCCC).
Ομολογουμένως πέρσι, η COP29 στο Μπακού, Αζερμπαϊτζάν, αποτέλεσε μια χαμένη ευκαιρία για την εξασφάλιση των απαιτούμενων ποσών σε πράσινες χρηματοδοτήσεις για την δίκαιη μετάβαση, ειδικά για της χώρες του παγκοσμίου νότου. Ενώ, όσον αφορά τις δεσμεύσεις για την απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, η συνδιάσκεψη θα μπορούσε να χαρακτηριστεί μάλλον απογοητευτική. Απογοητευτική γιατί αυτή η τόσο αναγκαία δέσμευση και προϋπόθεση για την μετάβαση σε ένα βιώσιμο μέλλον, υπονομεύτηκε, τόσο από την διαχείριση που έκανε η Αζέρικη προεδρία της COP, καθώς το Αζερμπαιτζαν είναι χώρα γνωστή για το ορυκτό αέριο της, όσο και από την παρουσία μεγάλου αριθμού λομπίστων πετρελαϊκών (περίπου 1.500 λομπίστες κολοσσών πετρελαίου βρέθηκαν στο Μπακού τον Νοέμβρη του ‘24).
Φέτος η σύνοδος λαμβάνει χώρα στο Belém, στις όχθες του Αμαζονίου, στην Βραζιλία, μιας και την προεδρία έχει το μπλοκ Καραϊβικής και Λατινικών κρατών. Άρα, πέρα από τα ίδια ζητήματα τα οποία θα τεθούν ξανά προς συζήτηση, η φετινή ατζέντα θα περιλαμβάνει και το ζήτημα της αποψίλωσης των δασών και τον ρόλο των ιθαγενών πληθυσμών, μιας και η συνάντηση στον Αμαζόνιο θα φέρει και έναν επιπλέον συμβολισμό.
Η Ατζέντα
Η φετινή διάσκεψη χαρακτηρίζεται ως η «COP της υλοποίησης» (“COP of implementation”) — μια στροφή από τη διαπραγμάτευση προς τη χειροπιαστή δράση. Η προσοχή θα επικεντρωθεί στην επιτάχυνση της μείωσης των εκπομπών, ώστε να διατηρηθεί ο στόχος του 1,5°C, ενώ παράλληλα θα δοθεί έμφαση στην αύξηση της χρηματοδότησης για το κλίμα, προκειμένου να βοηθηθούν οι αναπτυσσόμενες χώρες να προσαρμοστούν στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και να επενδύσουν σε νέες, βιώσιμες τεχνολογίες.
Κεντρική θέση στην ατζέντα θα έχει η προστασία των δασών και της βιοποικιλότητας, με ιδιαίτερη έμφαση στη βιώσιμη χρήση της γης και στα δικαιώματα των αυτόχθονων λαών, των οποίων οι περιοχές βρίσκονται συχνά στην πρώτη γραμμή των περιβαλλοντικών κρίσεων. Ταυτόχρονα, οι εκπρόσωποι των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών θα υπογραμμίσουν την ανάγκη για μια δίκαιη μετάβαση, ώστε η πορεία προς μια οικονομία χαμηλών, έως μηδενικών, ρύπων να ωφελήσει τους εργαζομένους και τις ευάλωτες κοινότητες, χωρίς να τους αφήσει στο περιθώριο.
Προκλήσεις για τη Κλιματική Διπλωματία
Η COP30 θα αντιμετωπίσει και αυτή μια σειρά σύνθετων προκλήσεων που ανέκαθεν δοκίμαζαν την αποτελεσματικότητα της παγκόσμιας διπλωματίας. Αρχικά, η φιλοξενία της συνόδου στο Belém, στα όρια του Αμαζονίου, φέρνει μαζί της εμπόδια logistics, υψηλό κόστος διαμονής και την ανάγκη μετακίνησης δεκάδων χιλιάδων εκπροσώπων χωρίς να προκαλείται περιβαλλοντική ζημιά, με αρκετές διεθνείς ΜΚΟ να προειδοποιούν για το κίνδυνο μιας μη συμπεριληπτικής συνδιάσκεψης.
Πέρα από τα οργανωτικά ζητήματα, παραμένουν πολιτικές και οικονομικές εντάσεις: οι αναπτυσσόμενες χώρες συνεχίζουν να απαιτούν επαρκή χρηματοδότηση για το κλίμα, ενώ τα συμφέροντα των ορυκτών καυσίμων και των λόμπι τους κινδυνεύουν να υπονομεύσουν φιλόδοξες δεσμεύσεις. Η παρουσία ποικιλίας stakeholders — από εθνικές κυβερνήσεις και επιχειρήσεις έως τοπικές κοινότητες και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών — κάνει την ανάγκη να ακουστούν όλες φωνές, μάλλον δύσκολη υπόθεση. Η ισορροπία μεταξύ της επείγουσας δράσης για το κλίμα, των αναπτυξιακών αναγκών, και των πιέσεων της διεθνούς πολιτικής καθιστά, λοιπόν, την COP30 μια λεπτή και υψηλών απαιτήσεων διπλωματική προσπάθεια.
Τέλος, πρέπει να σημειωθεί ότι για την φετινή σύνοδο, οι αποφάσεις και οι δεσμεύσεις που θα ληφθούν στο Belém θα μπορούσαν να διαμορφώσουν την παγκόσμια πολιτική για το κλίμα για πολλά χρόνια, επηρεάζοντας τις πορείες εκπομπών, τις ροές χρηματοδότησης και τη μετάβαση σε μια net zero οικονομία. Είναι κρίσιμο, λοιπόν, να μην χαθεί άλλη μια ευκαιρία.