ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΥΠΕΡΨΗΦΙΣΤΗΚΕ ΤΟ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ Α.Σ.Π.Τ.
Γράφει η Θεοδώρα Δίελα
Χρόνος Ανάγνωσης: 4 λεπτά
Νέο νομοσχέδιο τέθηκε προς ψήφιση στη βουλή αναφορικά με την ίδρυση Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών (Α.Σ.Π.Τ.), ένα αίτημα δεκαετιών.
Μετά από αιτήματα χρόνων η κυβέρνηση φέρνει στο τραπέζι ένα νομοσχέδιο που θα αλλάξει και θα αναβαθμίσει τις σπουδές των παραστατικών τεχνών. Η Ανώτατη Σχολή Παραστατικών Τεχνών είναι ένα νέο ίδρυμα ανώτατης εκπαίδευσης, που εντάσσει για πρώτη φορά τις παραστατικές τέχνες στο πανεπιστημιακό σύστημα. Στο πλαίσιο ίδρυσης της Α.Σ.Π.Τ. εντάσσονται πέντε κρατικοί οργανισμοί: το Εθνικό Θέατρο, η Εθνική Λυρική Σκηνή, η Κρατική Σχολή Ορχηστικής Τέχνης, το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος και το Κρατικό Ωδείο Θεσσαλονίκης.
Στο νέο Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα θα παρέχονται προγράμματα προπτυχιακών, μεταπτυχιακών και διδακτορικών σπουδών στους τομείς του θεάτρου, της μουσικής και του χορού. Η εισαγωγή στα τμήματα της Α.Σ.Π.Τ. θα γίνεται μέσω ειδικών εξετάσεων ακρόασης και γραπτή/προφορική εξέταση επιλεγμένων θεμάτων. Όσον αφορά το εκπαιδευτικό προσωπικό, προβλέπεται ότι θα διαθέτει προσόντα όπως: αξιόλογο καλλιτεχνικό έργο, επαγγελματική εμπειρία και αυτοδύναμη διδασκαλία σε συναφές αντικείμενο σε ΑΕΙ μετά την απόκτηση πτυχίου. Ωστόσο, τα κριτήρια δεν περιορίζονται μόνο σε αυτά. Δίνεται η δυνατότητα παρέκκλισης από τα παραπάνω κριτήρια σε εξαιρετικές περιπτώσεις όταν το καλλιτεχνικό έργο ενός υποψηφίου είναι ιδιαιτέρως διακεκριμένο και έχει ευρεία αναγνώριση. Άλλωστε, κύριος σκοπός αποτελεί ο συνδυασμός της καλλιτεχνικής δημιουργίας με την θεωρία και την έρευνα.
Τι θα ισχύει για τους εγγεγραμμένους σπουδαστές;
Πέρα από το κομμάτι του διδακτικού προσωπικού, το νομοσχέδιο προβλέπει για όσους δεν έχουν ολοκληρώσει τις σπουδές τους όταν ξεκινήσει η λειτουργία της Α.Σ.Π.Τ., να ενταχθούν σε αυτή, εφόσον το επιθυμούν. Συγκεκριμένα, εντάσσονται έως το 5ο εξάμηνο και συνεχίζουν τις σπουδές τους στο νέο πρόγραμμα.
Τι ισχύει για τους απόφοιτους;
Οι ήδη απόφοιτοι Σχολών Ανώτερης Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης και Ανώτερων Σχολών Μουσικής Εκπαίδευσης έχουν την δυνατότητα να συνεχίσουν τις σπουδές τους για την απόκτηση του επιπέδου 6 του Εθνικού Πλαισίου Προσόντων με την ένταξή τους είτε σε ΑΕΙ, όπου αν πρόκειται για τμήμα συναφές καλλιτεχνικού αντικειμένου μπορούν να εισαχθούν σε προχωρημένο εξάμηνο, είτε με την φοίτησή τους στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, παρακολουθώντας πρόγραμμα σπουδών διάρκειας 4 εξαμήνων.
Αντιδράσεις
Είναι όμως αυτές οι λύσεις ουσιαστικές; Παρά τις παραπάνω προβλέψεις φαίνεται να υπάρχουν έντονες επιφυλάξεις. Το νομοσχέδιο αφήνει τα ωδεία έξω από την πανεπιστημιακή αναγνώριση υποβαθμίζοντας το έργο τους και μετατοπίζοντας τον ρόλο τους. Πρακτικά, αντιστοιχεί τις απαιτητικές πολυετείς σπουδές με τίτλους σπουδών αντίστοιχης διετούς κατάρτισης, προκαλώντας αντιδράσεις από τα καλλιτεχνικά σωματεία.
Το Σωματείο Ελλήνων Ηθοποιών έχει επίσης ασκήσει έντονη κριτική στο νομοσχέδιο ίδρυσης της Α.Σ.Π.Τ., υποστηρίζοντας πως η σχολή δημιουργείται ουσιαστικά από την συγχώνευση πέντε υπαρχουσών σχολών χωρίς καμία πρόβλεψη για ουσιαστική αναβάθμιση, ενώ αφήνει “στον αέρα” καθοριστικά ζητήματα που αφορούν υποδομές, προγράμματα σπουδών, αριθμό εισακτέων αλλά και το μέλλον του υπάρχοντος διδακτικού προσωπικού.
Ο σύλλογος διδασκόντων/ουσών της Ανώτερης Σχολής Δραματικής Τέχνης του Εθνικού Θεάτρου άσκησε με την σειρά του κριτική, υποστηρίζοντας πως το νομοσχέδιο δεν λαμβάνει υπόψη την ιδιαίτερη φύση των καλλιτεχνικών σπουδών και τονίζει πως οι παραστατικές τέχνες είναι κυρίως πρακτικές και βιωματικές και δεν μπορούν να προσαρμοστούν στο κλασικό πανεπιστημιακό μοντέλο.
Συζήτηση στην Ολομέλεια
Η δριμεία κριτική δεν έλλειψε και από την συζήτηση στην ολομέλεια, κατά την διάρκεια της οποίας η ίδρυση της Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών παρουσιάζεται ως μια ιστορική μεταρρύθμιση. Ωστόσο, από την πλευρά της η αντιπολίτευση μιλά για προχειρότητα και απουσία στρατηγικού σχεδιασμού. Η Υπουργός Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη, τονίζει μέσα από την ομιλία της πως η ίδρυση της Α.Σ.Π.Τ. αποτελεί όραμα πολλών χρόνων και πως πλέον δίνεται η θεσμική θέση που αξίζει στον καλλιτεχνικό χώρο. Από την πλευρά του ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ, Στέφανος Παραστατίδης, αν και θεωρεί δίκαιο το αίτημα της ίδρυσης, χαρακτήρισε το νομοσχέδιο «ημιερανιστικό» και τόνισε τον προβληματικό τρόπο νομοθέτησης. Μια άλλη άποψη που ακούστηκε είναι του βουλευτή του ΚΚΕ, Ιωάννη Δελή, ο οποίος αναγνωρίζοντας την ανάγκη για ένα πανεπιστήμιο παραστατικών τεχνών, υποστηρίζει πως ουσιαστικά πρόκειται για μια «φανταχτερή ταμπέλα» πάνω σε μια πρόχειρη συγκόλληση σχολών. Ακόμα, τόνισε πως υπάρχει η ανάγκη να διαμορφωθεί ένα δίκτυο δημόσιων και δωρεάν καλλιτεχνικών εκπαιδευτηρίων για όλες τις εκπαιδευτικές βαθμίδες παράλληλα με το σχολείο.
Το νομοσχέδιο ψηφίστηκε από την ολομέλεια της βουλής κατά πλειοψηφία. Συγκεκριμένα, επί του συνόλου Νέα Δημοκρατία, ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ και Πλεύση Ελευθερίας ψήφισαν ΥΠΕΡ, ενώ καταψηφίστηκε από ΚΚΕ, Ελληνική Λύση και ΝΙΚΗ. Ο ΣΥΡΙΖΑ και η Νέα Αριστερά δήλωσαν ΠΑΡΩΝ.
Είναι ευρέως αποδεχτό πως υπάρχει ανάγκη για μια Ανώτατη Σχολή Παραστατικών Τεχνών. Η ψήφιση του παρόντος νομοσχεδίου είναι ένα σημαντικό βήμα για την αναγνώριση των παραστατικών τεχνών σε πανεπιστημιακό επίπεδο μετά από αιτήματα δεκαετιών. Το στοίχημα πλέον περνά στην πράξη και μένει να φανεί αν η σχολή θα καταφέρει αν ισορροπήσει ανάμεσα στην καλλιτεχνική δημιουργία και στην ακαδημαϊκή θεωρία και έρευνα, δικαιώνοντας τον σκοπό της ίδρυσης της.
