Το ΝΑΤΟ στο στόχαστρο του Ντόναλντ Τραμπ

Το ΝΑΤΟ στο στόχαστρο του Ντόναλντ Τραμπ Γράφει η Μάντια Τζιράκη Χρόνος Ανάγνωσης: 4 λεπτά Είναι εφικτό ένα κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ, να αντιμετωπίσει κυρώσεις, σε περίπτωση ασυμφωνίας με τη γεωπολιτική ατζέντα των Ηνωμένων Πολιτειών; Δύναται ο Αμερικανός Πρόεδρος να υιοθετεί τακτικές δημόσιας στοχοποίησης και εξαναγκασμού εις βάρος των μελών του ΝΑΤΟ; Η ευθεία απειλή εγκατάλειψης των συμμάχων Κύμα αναστάτωσης έχει προκαλέσει, όχι μόνο στα μέλη της Συμμαχίας, αλλά και σε ολόκληρη τη διεθνή σκηνή, το επενδυτικό συνέδριο που έλαβε χώρα στο Μαϊάμι, στις 27 Μαρτίου, εξαιτίας των απειλών που εξαπέλυσε ο Ντόναλντ Τραμπ. Σύμφωνα με τον ίδιο, η «δειλία», η αδράνεια ή η «αργοπορημένη» συμβολή ευρωπαϊκών χωρών, όπως η Βρετανία, η Γαλλία και η Γερμανία, καθώς και η «αδυναμία» του Γενικού Γραμματέα Μαρκ Ρούτε, να συνετίσει του προαναφερθέντες, συνιστούν τους λόγους δυσαρέσκειας του. Ως εκ τούτου απείλησε ευθέως για μονομερή αποχώρηση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ, διακοπή τόσο της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στα ευρωπαϊκά εδάφη, όσο και της υποστήριξης των Συμμάχων σε περίπτωση μελλοντικής απειλής.  Συγκεκριμένα δήλωσε: «Δαπανούμε εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως για το ΝΑΤΟ, εκατοντάδες, για να τους προστατεύουμε, και θα ήμασταν πάντα εκεί για αυτούς, αλλά τώρα, με βάση τις ενέργειές τους, φαντάζομαι ότι δεν χρειάζεται πια», διερωτώμενος: «Γιατί να είμαστε εκεί για αυτούς, αν εκείνοι δεν είναι εκεί για εμάς;» Οι απειλές στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης Αξίζει να σημειωθεί πως το ξέσπασμα του, πήρε -ως συνήθως- και διαδικτυακές διαστάσεις. Στις 20 Μαρτίου, ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτηρίζει το ΝΑΤΟ, μέσω του Truthsocial, ως έναν «χάρτινο τίγρη», που δίχως την παρουσία των ΗΠΑ, θα διοικείται από «δειλούς» ηγέτες. Μάλιστα, «υποσχέθηκε» πως «θα θυμάται» ότι η Ευρώπη δεν συνέβαλε στο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ.  Στις 26 Μαρτίου, επανήλθε υπενθυμίζοντας την πολυσήμαντη βοήθεια των ΗΠΑ στην Ουκρανία, την οποία η Ευρώπη αρνείται να ανταποδώσει στην περίπτωση του Ιράν. Τέλος, κατά τη διάρκεια του συνεδρίου, έγραψε πως «οι διαπραγματεύσεις με το Ιράν πάνε καλά χωρίς τη βοήθεια της Ευρώπης». Η τακτική «pay to play»  Στις 27 και 28 Μαρτίου 2026, διέρρευσαν πληροφορίες ότι ο Τραμπ εξετάζει την πιθανότητα μιας ριζικής αναδιοργάνωσης της Συμμαχίας, βασιζόμενος σε ένα εμπορικό μοντέλο. Όσα μέλη δεν φτάνουν το νέο όριο δαπανών το οποίο θέτει ο Τραμπ -το οποίο πλέον ανέβηκε από το 2% στο 5% του ΑΕΠ– ενδέχεται να χάσουν το δικαίωμα ψήφου στις αποφάσεις της Συμμαχίας. Όπως ο ίδιος παραδέχτηκε στις 28 Μαρτίου, η απαίτηση για βοήθεια στο Ιράν ήταν ένα «τεστ» για να δει αν το ΝΑΤΟ είναι διατεθειμένο να υπηρετήσει τα αμερικανικά συμφέροντα εκτός Ευρώπης. Η νομικώς ενδιαφέρουσα πτυχή του ζητήματος  Το ερώτημα που εγείρεται από την αλαζονική στάση του Τραμπ, είναι το αν και κατά πόσο μπορούν πράγματι οι απειλές του να πάρουν σάρκα και οστά.  Πράγματι, ο ομοσπονδιακός νόμος των ΗΠΑ “Countering America’s Adversaries Through Sanctions Act”  του 2017, υποχρεώνει τον Πρόεδρο των ΗΠΑ να επιβάλλει κυρώσεις σε οποιαδήποτε χώρα -σύμμαχο ή μη- πραγματοποιεί “σημαντικές συναλλαγές” με τους τομείς άμυνας ή πληροφοριών της Ρωσίας. Επιπλέον, ο Νόμος περί Εσωτερικής Ασφάλειας και Προστασίας των Προσωπικών Δεδομένων (International Emergency Economic Powers Act) του 1977, επιτρέπει στον εκάστοτε  Αμερικανό Πρόεδρο να κηρύσσει “εθνική έκτακτη ανάγκη” για να ρυθμίζει το εμπόριο και να δεσμεύει κεφάλαια ξένων χωρών ή προσώπων, αν θεωρήσει ότι υπάρχει “ασυνήθιστη και εξαιρετική απειλή” για την ασφάλεια ή την οικονομία των ΗΠΑ. Τέλος, ο Νόμος περί Εθνικής Άμυνας για το Οικονομικό Έτος 2026 (NDAA 2026) περιλαμβάνει διατάξεις που αυστηροποιούν τις ποινές για μέλη του ΝΑΤΟ που δεν φτάνουν το 5% του ΑΕΠ σε αμυντικές δαπάνες ή που συνεργάζονται οικονομικά με την Κίνα και τη Ρωσία. Μολαταύτα, η Συνθήκη του Βόρειου Ατλαντικού του 1949, δεσμεύει τα μέλη να αποφεύγουν συγκρούσεις στις διεθνείς οικονομικές τους πολιτικές και να ενθαρρύνουν την μεταξύ τους οικονομική συνεργασία (άρθρο 2), επιβάλλει τη διατήρηση του δικαιώματος των μελών να ανθίστανται σε επίθεση (άρθρο 3) και ορίζει ότι ένοπλη επίθεση εναντίον ενός ή περισσοτέρων μελών στην Ευρώπη ή τη Βόρεια Αμερική θεωρείται επίθεση εναντίον όλων (άρθρο 5).  Επομένως, η προαναφερθείσα Συνθήκη, που εκτός των άλλων, συνιστά το ιδρυτικό κείμενο του ΝΑΤΟ, είναι η μόνη που λειτουργεί ανασταλτικά στα τιμωρητικά σχέδια του Τραμπ. Εξού και επιθυμεί να αποχωρήσουν οι ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ και να αποδεσμευτούν από την εν λόγω Συνθήκη. Αδιαμφισβήτητα, η Βορειοατλαντική Συμμαχία απειλείται περισσότερο από ποτέ. Ο Ντόναλντ Τραμπ καθόλη τη διάρκεια της τελευταίας του θητείας προτεραιοποιεί την ιδεολογία «America first» και τον οικονομικό προστατευτισμό και αγνοώντας τον αμυντικό χαρακτήρα της Συμμαχίας, απαιτεί πελατειακές σχέσεις και εκβιάζει την αδιαμαρτύρητη συμφωνία των Συμμάχων με την γεωπολιτική του ατζέντα.  Πηγές: nato.int, electrosystems.gr, ertnews.gr, cnn.gr, skai.gr

Ο απολογισμός της ευρωπαϊκής περιοδείας του Ζελένσκι

Ο απολογισμός της ευρωπαϊκής περιοδείας του Ζελένσκι Γράφει η Μάντια Τζιράκη Χρόνος Ανάγνωσης: 5 λεπτά Μετά την, κατά τα διεθνή μέσα, win-win «ιστορική συμφωνία», μεταξύ της Γαλλίας και της Ουκρανίας, για κατασκευή και πώληση 100 Rafale από την πρώτη στη δεύτερη, ο Ουκρανός πρόεδρος βρέθηκε στην Ελλάδα, την Ισπανία και την Τουρκία, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις από πλευράς της Αμερικής και της Ρωσίας. Η Επίσκεψη του Ζελένσκι στην Ελλάδα – ο ρόλος του κάθετου δρόμου και η αμυντική Συνεργασία Με τον ερχομό του Βολοντιμίρ Ζελένσκι στην Αθήνα, η Ουκρανία εξασφάλισε την προμήθειά της με αμερικανικό LNG μέσω της Ελλάδας, από τον Δεκέμβριο του φετινού έτους, έως και τον Μάρτιο του 2026, με τις παραδόσεις να ξεκινούν από τον Ιανουάριο. Η συμφωνία υπογράφηκε από τη ΔΕΠΑ και τη Naftogaz και προβλέπει τη μεταφορά φυσικού αερίου μέσω του αγωγού που διασχίζει τα Βαλκάνια. Μέσω της εν λόγω συνεργασίας θα δοθεί τέλος στις εκτεταμένες επιθέσεις που πραγματοποιεί κατά καιρούς η Ρωσία σε ουκρανικές ενεργειακές υποδομές – τόσο σε ηλεκτροπαραγωγικές μονάδες και εγκαταστάσεις εξόρυξης, όσο και θερμικούς σταθμούς. Η ενεργειακή διάσταση της συνεργασίας κυριάρχησε στη συνάντηση των δύο ηγετών με τη λειτουργία του υπό διαμόρφωση Κάθετου Ενεργειακού Διαδρόμου και τη σύνδεση Αλεξανδρούπολης – Οδησσού, να συνιστούν τα βασικά θέματα συζήτησης. Στόχος; Η διαμόρφωση ενός σταθερού άξονα που θα επιτρέψει στην Ουκρανία την πρόσβαση σε διαφοροποιημένες πηγές ενέργειας. Η συμφωνία για το αμερικανικό LNG εντάσσεται στη νέα αρχιτεκτονική τροφοδοσίας που διαμορφώνει η Ελλάδα στην περιοχή. Στο ενεργειακό πακέτο περιλαμβάνονται έργα που προωθούν ελληνικές και ουκρανικές εταιρείες, όπως η συνεργασία της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ με την Ucranico Energy.Υπενθυμίζεται ότι το Κίεβο έχει δεσμεύσει κονδύλια με ευρωπαϊκές εγγυήσεις και χρηματοδότηση από αμερικανικούς και ουκρανικούς θεσμούς για την κάλυψη του σχεδόν 2 δισ. ευρώ κόστους. Επιπλέον σημαντική θέση στο πρόγραμμα της επίσκεψης είχαν η άμυνα και η ασφάλεια. Η κοινή δήλωση που υπέγραψαν οι δύο πλευρές προβλέπει ενίσχυση της στρατιωτικής συνεργασίας, με έμφαση στην ασφάλεια στη θάλασσα και στα μη επανδρωμένα θαλάσσια συστήματα, όπου η Ουκρανία διαθέτει ιδιαίτερη τεχνογνωσία, αλλά και ενίσχυση της συνεργασίας στην κυβερνοασφάλεια και ανταλλαγή πληροφοριών για υβριδικές απειλές. Η Αντίδραση του Πούτιν Η Ρωσία, θεωρώντας τη συμφωνία προκλητική, έσπευσε να χτυπήσει το τουρκικών συμφερόντων πλοίο ORINDA, ενώ βρισκόταν αγκυροβολημένο στο λιμάνι Ισμαήλ, στην περιοχή της Οδησσού, το οποίο μετέφερε περίπου 4.000 τόνους υγραερίου. Η επίθεση φυσικά δεν άφησε ανεπηρέαστες τις παραμεθόριες περιοχές της Ρουμανίας, όπου υπό τον φόβο περαιτέρω επεισοδίων δόθηκε εντολή εκκένωσης. Οι συνομιλίες στην Ισπανία και η ενθάρρυνση ένταξης της Ουκρανίας στην Ε.Ε. Μέσα σε αυτή την συνεχή διπλωματική κινητικότητα, ο Ζελένσκι μετέβη στην Ισπανία, την Τρίτη (18/11). Κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του στο παλάτι Θαρθουέλα, ο βασιλιάς Φελίπε ΣΤ΄ επιβεβαίωσε τη δέσμευση της Ισπανίας να διατηρήσει τη στήριξή της προς το Κίεβο, σε διπλωματικό, οικονομικό και στρατιωτικό επίπεδο «για όσο διάστημα χρειαστεί». Ο μονάρχης επανέλαβε επίσης την υποστήριξη της Μαδρίτης στη διαδικασία ένταξης της Ουκρανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Έπειτα συναντήθηκε και με τον Ισπανό πρωθυπουργό Πέδρο Σάντσεθ. Η επίσκεψη στην Τουρκία – ο ρόλος του Ερντογάν Την Τετάρτη (19/11), ο Ουκρανός πρόεδρος πραγματοποίησε επίσημη επίσκεψη στη Τουρκία, προκειμένου να συνομιλήσει με τον Τούρκο ομόλογό του, όσον αφορά το ουκρανικό ζήτημα. Σε αναρτήσεις του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ο Ζελένσκι διευκρίνισε πως «η διακοπή της αιματοχυσίας και η επίτευξη διαρκούς ειρήνης, απαιτούν τον συντονισμό με όλους τους εταίρους» και υπογράμμισε τον καθοριστικό ρόλο της αμερικανικής ηγεσίας, αναφέροντας χαρακτηριστικά πως «μόνο οι Ηνωμένες Πολιτείες και ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχουν επαρκή δύναμη για να τερματιστεί επιτέλους ο πόλεμος». Παράλληλα, ο Ζελένσκι αποκάλυψε ότι ο Τούρκος Πρόεδρος, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, έχει προτείνει διάφορες μορφές διαλόγου. Ο Ουκρανός ηγέτης σημείωσε ότι είναι σημαντικό η Τουρκία να παραμείνει έτοιμη να προσφέρει την απαραίτητη πλατφόρμα για την επανεκκίνηση των συνομιλιών, όποτε αυτές καταστούν εφικτές. Το ενδεχόμενο υπογραφής ειρηνευτικού σχεδίου μεταξύ ΗΠΑ-Ρωσίας Οι δηλώσεις του Ζελένσκι ενίσχυσαν τις φήμες για παρασκηνιακές διεργασίες μεταξύ Ουάσιγκτον και Μόσχας για ένα πιθανό ειρηνευτικό σχέδιο. Ούτε η Ουάσιγκτον ούτε η Μόσχα έχουν επιβεβαιώσει επίσημα το σχέδιο, το οποίο συντάχθηκε από τον απεσταλμένο του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, και τον ειδικό απεσταλμένο της Ρωσίας, Κιρίλ Ντμίτριεφ. Οι αναφορές για ένα ειρηνευτικό σχέδιο μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας εμφανίστηκαν την ημέρα που τουλάχιστον 26 άτομα σκοτώθηκαν σε ρωσική επίθεση με πυραύλους και drones σε πολυκατοικίες στην πόλη Τερνόπιλ, στη δυτική Ουκρανία. Άλλα 22 άτομα αγνοούνται από τον τόπο του συμβάντος, δήλωσε ο Ζελένσκι. Δεν έγινε καμία αναφορά στο σχέδιο όταν ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ έφτασε στο Κίεβο αργά το βράδυ της Τετάρτης. Ο εκπρόσωπος του στρατού, συνταγματάρχης Ντέιβιντ Μπάτλερ, ανέφερε μόνο ότι ο Ντρίσκολ και η ομάδα του βρισκόταν εκεί «εκ μέρους της κυβέρνησης Τραμπ σε αποστολή διερεύνησης των γεγονότων, προκειμένου να συναντήσουν Ουκρανούς αξιωματούχους και να συζητήσουν τις προσπάθειες για τον τερματισμό του πολέμου». Ο Ζελένσκι παρέλαβε επίσημο προσχέδιο συμφωνίας από τις Ηνωμένες Πολιτείες, ένα έγγραφο που, σύμφωνα με το Κίεβο, ενδέχεται να δώσει νέα ώθηση στις διπλωματικές πρωτοβουλίες για τον τερματισμό της σύγκρουσης στην Ουκρανία, όπως ανακοίνωσε το απόγευμα της Πέμπτης (20/11) το προεδρικό του γραφείο. Με αυτήν τη δήλωση, η ουκρανική ηγεσία φαίνεται να υιοθετεί μια στάση αναμονής, ούτε απορρίπτοντας ούτε αποδεχόμενη το σχέδιο πριν αρχίσουν οι συνομιλίες σε ανώτερο επίπεδο. Προστίθεται, τέλος, ότι ο Ζελένσκι σκοπεύει τις επόμενες ημέρες να συζητήσει με τον Τραμπ τις νέες διπλωματικές δυνατότητες που προκύπτουν και «τα βασικά στοιχεία που απαιτούνται για την επίτευξη ειρήνης».