19 Μαΐου: Η Μέρα που σημάδεψε τον Ποντιακό Ελληνισμό

Γράφει η Θεοδώρα Δίελα

Χρόνος Ανάγνωσης: 3 λεπτά

Σήμερα, 19 Μαΐου, τιμάται η Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των Ποντίων. Μια ημέρα
αφιερωμένη στη μνήμη των Ελλήνων του Πόντου που αφανίστηκαν, αλλά
και εκείνων που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις πατρογονικές τους εστίες.

Ο ποντιακός ελληνισμός εντοπίζεται στα βόρεια παράλια της Μικράς Ασίας ακόμα και μετά την Άλωση της Τραπεζούντας το 1461 από τους Οθωμανούς. Οι Έλληνες του Πόντου
είχαν αναπτύξει την οικονομική τους δραστηριότητα, ενώ παράλληλα είχαν
καλλιεργήσει μια ισχυρή πολιτιστική ταυτότητα, που παλεύουν να διατηρήσουν μέχρι σήμερα.
Η Μνήμη της γενοκτονίας παραμένει ζωντανή έως σήμερα μέσα από την ποντιακή παράδοση που μεταφέρουν οι παλαιότερες γενιές στις νεότερες. Μέσα από ιστορίες, τους ήχους της ποντιακής λύρας και προσωπικές αφηγήσεις η μνήμη παραμένει ζωντανή, ώστε να μην ξεχαστούν τα εγκλήματα που σημάδεψαν χιλιάδες ανθρώπους.

Πότε αναγνωρίστηκε η Γενοκτονία των Ποντίων στην Ελλάδα;

Η διαδικασία αναγνώρισης της γενοκτονίας των Ποντίων ξεκίνησε το 1991 μετά από επιστολή 22 Ποντίων βουλευτών του ΠΑΣΟΚ στον πρόεδρο του κόμματος Ανδρέα
Παπανδρέου, ο οποίος κατέθεσε πρόταση νόμου για την επίσημη αναγνώριση από την
Βουλή και την καθιέρωση της 19ης Μαΐου ως ημέρα μνήμης. Στις 9 Δεκεμβρίου του 1993,
αφού έχει προηγηθεί η ανάληψη της εξουσίας από το ΠΑΣΟΚ, η πρόταση νόμου
επανακατατέθηκε στη Βουλή και ψηφίστηκε ομόφωνα στις 24 Φεβρουαρίου του 1994.

Λίγους μήνες αργότερα, στις 11 Μαΐου δημοσιεύτηκε ο νόμος 2193/94, με τον οποίο
καθιερώθηκε επίσημα η 19η Μαΐου ως φόρος τιμής στα θύματα της Γενοκτονίας των Ποντίων .
Η επιλογή της συγκεκριμένης ημέρας δεν είναι τυχαία, καθώς συμβολίζει την έναρξη της δεύτερης και πιο βίαιης φάσης των διωγμών. Στις 19 Μαΐου του 1919 ο Μουσταφά Κεμάλ, αποβιβάστηκε στη Σαμψούντα για να συνεχίσει την εκστρατεία του, με την καθοδήγηση των Γερμανών και Σοβιετικών συμβούλων του. Αυτή η εκστρατεία οδήγησε στην προσπάθεια “εξόντωσης” του ελληνικού στοιχείου από την Μικρά Ασία και το 1922 στην Μικρασιατική Καταστροφή ή στον “Πόλεμο της Ανεξαρτησίας” όπως τον αποκαλούν οι Τούρκοι.
Η γενοκτονία έχει λάβει διεθνή αναγνώριση από διάφορους οργανισμούς και κράτη.
Μεταξύ άλλων η Διεθνή Ένωση Μελετητών Γενοκτονιών, η οποία το 2007 αναγνώρισε
επίσημα τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου, καθώς και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το 2006. Παρ’ όλα αυτά, από την δική της πλευρά η Τουρκία αρνείται πλήρως τους ισχυρισμούς περί γενοκτονίας, ενώ αποδίδει τους θανάτους σε ασθένειες, κακουχίες και συνθήκες πείνας που επικρατούσαν, χωρίς να υπάρχει κάποιο σχέδιο εξόντωσης στο προσκήνιο.

Το προηγούμενο έτος με αφορμή την Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των Ποντίων, το τουρκικό ΥΠΕΞ καταδίκασε ως “παραληρηματικές” τις δηλώσεις των ελληνικών Αρχών και υποστήριξε πως οι ισχυρισμοί για τον Πόντο «δεν συνάδουν σε καμία περίπτωση με τα ιστορικά γεγονότα». Όπως υποστήριξε τέτοιες δηλώσεις «αποσκοπούν να αμαυρώσουν τον Πόλεμο της Ανεξαρτησίας μας». Παράλληλα, καλούσε την Ελλάδα «να μνημονεύσει τις θηριωδίες που διαπράχθηκαν κατά των Τούρκων και άλλων εθνοτικών ομάδων, ξεκινώντας από τη σφαγή της Τριπολιτσάς το 1821».

Η Τουρκία συνεχίζει προκλητικά να αρνείται ιστορικά γεγονότα και έναν αιώνα μετά η μνήμη για τους Έλληνες μένει ζωντανή και οφείλει να παραμείνει. Είναι μια υπενθύμιση
στην κοινωνία για το παρελθόν της, αλλά και μια αφορμή να αποτρέψει να συμβούν
αντίστοιχες τραγωδίες. Δεν πρόκειται απλά για ένα ιστορικό γεγονός, αλλά για ζωές και
πατρίδες που χάθηκαν.