Από την οργή στην κάλπη: η γενιά που διεκδικεί την αλλαγή

Το αποτέλεσμα, το πολιτικό σύστημα και η επόμενη ημέρα της φοιτητικής λίστας

Εκλογικό Παρατηρητήριο | Ευ Πολιτεύεσθαι

Χρόνος Ανάγνωσης :4 Λεπτά

Πώς μετατρέπεται ένα κίνημα διαμαρτυρίας σε δύναμη διακυβέρνησης ; Στη Σερβία , η φοιτητική λίστα μετέφερε τη διεκδίκηση λογοδοσίας από τις κινητοποιήσεις στην κάλπη , εξασφαλίζοντας κοινοβουλευτική πλειοψηφία .

Τι έβγαλε η κάλπη;

Στα αποτελέσματα που ανακοινώθηκαν στις 26 Οκτωβρίου , η φοιτητική  λίστα συγκεντρώνει 52,71% και 140 από τις 250 έδρες της Εθνοσυνέλευσης. Ο συνδυασμός «Aleksandar Vučić – United Serbia», με βασικό κορμό το Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα SNS ακολουθεί με 39,17% και 104 έδρες.. Σε επίπεδο πολιτικής συμμετοχής από το τη προηγούμενη κάλπη του 2023 σημειώθηκε  αύξηση 10,9 ποσοστιαίων μονάδων. Δηλαδή, περίπου επτά στους δέκα εγγεγραμμένους προσήλθαν στην κάλπη, έναντι περίπου έξι στους δέκα στην προηγούμενη αναμέτρηση. 

Από το Νόβι Σαντ στην πολιτική εκπροσώπηση

Οι κινητοποιήσεις ξεκίνησαν μετά κατάρρευση του στεγάστρου στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νοβι Σαντ , την 1η Νοεμβρίου 2024, με τελικό απολογισμό 16 νεκρούς.Στο επίκεντρο βρέθηκαν η διευρεύνηση των ευθυνών , η διαφθορά και η λειτουργία των κρατικών θεσμών .

Τι σημαίνει «φοιτητική λίστα» και πώς εκλέγονται οι βουλευτές στη Σερβία ;

Το κίνημα συγκρότησε εκλογική λίστα με υποψήφιους που επιλέχθηκαν μέσα από φοιτητικές συνελεύσεις .Περιλάμβανε πανεπιστημιακούς ,γιατρούς ,καλλιτέχνες και άλλους επαγγελματίες , ενώ οι ίδιοι οι φοιτητές δεν συμμετείχαν ως υποψήφιοι .Η «φοιτητική λίστα » δεν ήταν ψηφοδέλτιο φοιτητών !Ο χαρακτηρισμός «φοιτητική » αφορά επομένως , την προέλευση και τη συγκρότηση της πρωτοβουλίας , όχι τη φοιτητική ιδιότητα των προσώπων που εκλέγονται .

Στη Σερβία , οι ψηφοφόροι επιλέγουν εκλογική λίστα χωρίς σταυρός προτίμησης .Ολόκληρη η χώρα αποτελεί μία εκλογική περιφέρεια και οι εφέτες κατανέμονται με βάση το πανεθνικό αποτέλεσμα .Οι υποψήφιοι εκλέγονται με την προκαθορισμένη σειρά τους : αν μια λίστα κερδίσει 40 έδρες , εκλέγονται οι πρώτοι 40 υποψήφιοι της .

Ποια ζητήματα χώρισαν τις δύο πλευρές;

Η καταπολέμηση της διαφθοράς, η ανεξαρτησία των θεσμών και η λογοδοσία αποτέλεσαν κεντρικά θέματα της εκλογικής αντιπαράθεσης .Η φοιτητική λίστα έθεσε επίσης ως προτεραιότητες την εκπαίδευση και τη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου .

Πώς σχηματίζεται κυβέρνηση στη Σερβία ;

Η Σερβία διαθέτει κοινοβουλευτικό σύστημα με άμεσα εκλεγμένο Πρόεδρο της Δημοκρατίας .Ο πρόεδρος προτείνει υποψήφιο πρωθυπουργό μετά από διαβουλεύσεις με τις εκλεγμένες λίστες .Για την εκλογή κυβέρνησης απαιτούνται τουλάχιστον 126 από τις 250 ψήφους.

Ελλάδα, Γαλλία και Σερβία: ο ρόλος του προέδρου και η εκλογή των βουλευτών

Στη Σερβία ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας εκλέγεται απευθείας από τους πολίτες , ενώ στην Ελλάδα από τη Βουλή .Και στις δύο χώρες , ο πρωθυπουργός διευθύνει την κυβέρνηση , η οποία χρειάζεται την εμπιστοσύνη του Κοινοβουλίου . Στη Γαλλία , ο επίσης άμεσα εκλεγμένος πρόεδρος διαθέτει ισχυρότερες αρμοδιότητες , όπως ο διορισμός του πρωθυπουργού , η προεδρία του υπουργικού συμβουλίου και η διάλυση της Εθνοσυνέλευσης .Γ’αυτό το σύστημα χαρακτηρίζεται ημι-προεδρικό .Διαφέρει και η εκλογή των βουλευτών : στη Σερβία υπάρχει εκλογή των βουλευτών : Στη Σερβία υπάρχει μια ενιαία εκλογική περιφέρεια με κλειστές λίστες χωρίς σταυρό προτίμησης κατά κανόνα , ενώ στη Γαλλία οι βουλευτές εκλέγονται σε μονοεδρικές περιφέρειες με σύστημα δύο γύρων . 

Γιατί παραιτήθηκε ο Βούτσιτς;

Ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς παραιτήθηκε από την προεδρία στις 27 Σεπτεμβρίου 2026, επιδιώκοντας να αναλάβει την πρωθυπουργία εάν το στρατόπεδό του εξασφάλιζε την απαιτούμενη κοινοβουλευτική στήριξη. 

Είχε εκλεγεί πρόεδρος το 2017 και το 2022.Το σερβικό Σύνταγμα προβλέπει πενταετή προεδρική θητεία και επιτρέπει την εκλογή του ίδιου προσώπου στο αξίωμα το πολύ δύο φορές .Δεν μπορούσε, επομένως , να διεκδικήσει τρίτη προεδρική θητεία , μπορούσε όμως να επιστρέψει στην πρωθυπουργία .

Ποιος συζητείται για πρωθυπουργός;

Η φοιτητική λίστα δεν έχει ανακοινώσει επίσημα την επιλογή της. Στα δημοσιεύματα αναφέρονται κυρίως ο Ιλια Σρντάνοβιτς  καρδιολόγος , καθιστής στο Πανεπιστήμιο του Νόβι Σαντ και πρώτος στη λίστα , και ο Ντέγιαν Σόσκιτς , οικονομολόγος και πρώην διοικητής της Εθνικής Τράπεζας της Σερβίας .

Το Εκλογικό Παρατηρητήριο αποτελεί ειδική ενότητα του Ευ Πολιτεύεσθαι για τις εκλογές, τα πολιτικά συστήματα, τα κόμματα και την πολιτική συμμετοχή.

Δείτε εδώ και την προηγούμενη ανάλυση μας με τίτλο Από το Νόβι Σαντ στην Κάλπη : Η Πολιτική Χαρτογράφηση του Φοιτητικού Κινήματος στη Σερβία