«Η Σιωπή της Δημοκρατίας»

Του Κωνσταντίνου Δ. Κούκη Η ορκωμοσία του Ντόναλντ Τραμπ, με τον αέρα της απειλής και την αίσθηση ότι κάτι σκοτεινό επανέρχεται, θυμίζει έντονα την ατμόσφαιρα της ταινίας Η Σιωπή των Αμνών (από όπου εμπνεύστηκα τον τίτλο). Εκεί, οι αμνοί είναι καταδικασμένοι στη σιωπή τους, μπροστά στη φρίκη του Χάνιμπαλ Λέκτερ – και κάτι παρόμοιο φαίνεται να συμβαίνει με τη δημοκρατία, η οποία, αντί να αντιδράσει δυναμικά, σιωπά μπροστά στην ακροδεξιά άνοδο και την πολιτική τρομοκρατία που ενσαρκώνει ο Τραμπ. Όπως οι αμνοί που περιμένουν τη μοίρα τους, έτσι και η κοινωνία δείχνει ακινητοποιημένη, παρακολουθώντας την κατρακύλα χωρίς αντίσταση. Σήμερα, 20 Ιανουαρίου 2025, ο Ντόναλντ Τραμπ ορκίστηκε για δεύτερη φορά Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, σηματοδοτώντας μια ιστορική και εξαιρετικά ανησυχητική καμπή για την αμερικανική, αλλά και τη διεθνή πολιτική σκηνή. Η επιστροφή του Τραμπ στην εξουσία, με μια ορκωμοσία που περισσότερο έμοιαζε με λαϊκιστική παράσταση παρά με δημοκρατικό τελετουργικό, επαναφέρει στην πρώτη γραμμή μια ατζέντα βασισμένη στον διχασμό, τον εθνικισμό, τον ρατσισμό και τη διάβρωση των θεσμών. Ένας άκρως Διχαστικός Λόγος Η ομιλία του Τραμπ κατά την ορκωμοσία του θύμιζε περισσότερο προεκλογική συγκέντρωση παρά επίσημη εκδήλωση. Με φράσεις όπως «η χρυσή εποχή της Αμερικής ξεκινά τώρα» και «η δύναμη επιστρέφει στον λαό», υποσχέθηκε να συνεχίσει την πολεμική του ενάντια στη «διεφθαρμένη ελίτ», ξεχνώντας φυσικά ότι το μεγαλύτερο μέρος αυτής ήταν καλεσμένο στην ορκωμοσία, αναπαράγοντας τη ρητορική που είχε χρησιμοποιήσει κατά την πρώτη του θητεία. Αυτός ο διχαστικός λόγος, γεμάτος υπονοούμενα για «εχθρούς» του λαού, είτε αυτοί είναι οι πολιτικοί του αντίπαλοι, είτε οι μειονότητες που συχνά στοχοποιεί, αποτελεί αναμφισβήτητα έναν κίνδυνο για τη δημοκρατία. Προεκτείνοντας την ιδεολογία του «Πρώτα η Αμερική», ο Τραμπ υποσχέθηκε ακόμα πιο αυστηρούς περιορισμούς στη μετανάστευση, τη δημιουργία νέων τειχών – κυριολεκτικών και μεταφορικών – και την επιστροφή της χώρας σε μια απομονωτική πολιτική που υπονομεύει τη διεθνή συνεργασία. Η Σκιά -που μέλλει να εξελιχθεί σε φάντασμα- της Ακροδεξιάς Η άνοδος του Τραμπ δεν είναι ένα μεμονωμένο αμερικανικό φαινόμενο. Πρόκειται για την πιο ορατή έκφραση μιας γενικευμένης ανόδου της ακροδεξιάς, η οποία αξιοποιεί την απογοήτευση και τον θυμό των πολιτών απέναντι στην παγκοσμιοποίηση και τις ανισότητες. Στην Ευρώπη, κόμματα όπως το AfD στη Γερμανία, η Λέγκα στην Ιταλία και ο Εθνικός Συναγερμός στη Γαλλία κερδίζουν έδαφος, με ρητορική παρόμοια με αυτήν του Τραμπ: εθνικιστική, αντιμεταναστευτική και αντιδημοκρατική. Η επιστροφή του Τραμπ, με νέο σύμμαχο τον πλουσιότερο και πιο επικίνδυνο άνθρωπο στον πλανήτη, Elon Musk, ενθαρρύνει και προωθεί τον κόσμο προς αυτές τις δυνάμεις, προβάλλοντας τες ως τις μόνες λύσεις, ως αξιολογες και ως λογικές. Η επιτυχία του λειτουργεί ως απόδειξη ότι η ακροδεξιά μπορεί όχι μόνο να διεκδικήσει αλλά και να ανακτήσει την εξουσία, παρά τα σκάνδαλα, τις αποτυχίες και τη σφοδρή κριτική. Οι συνέπειες αυτής της εξέλιξης είναι δυσοίωνες. Όπως μας έχει διδάξει η ιστορία, η άνοδος τέτοιων ηγεσιών συνοδεύεται από την υπονόμευση των θεσμών, την πόλωση και τη βία, και όλοι θυμόμαστε τι συνέβη την τελευταία φορά που η ακροδεξιά «κάλπαζε» στην Ευρώπη… Παρόλα αυτά, αν θέλουμε να είμαστε ειλικρινείς με τους εαυτούς μας, πρέπει να παραδεχθούμε πως η άνοδος της Ακροδεξιάς δεν είναι ένα τυχαίο ή μεμονωμένο φαινόμενο, ούτε ήρθε από μόνη της. Είναι το αποτέλεσμα δεκαετιών αδιαφορίας απέναντι στις κοινωνικές ανισότητες, την αποδόμηση των δημόσιων δομών και τη διάρρηξη της εμπιστοσύνης προς τους θεσμούς. Η παγκοσμιοποίηση δημιούργησε κερδισμένους και χαμένους, με τους δεύτερους να βρίσκουν καταφύγιο στη ρητορική του φόβου και της απλούστευσης που προσφέρει η Ακροδεξιά. Τα παραδοσιακά κόμματα, αδυνατώντας να προτείνουν λύσεις με όραμα και αξιώσεις, συχνά συνέβαλαν στη νομιμοποίηση του λόγου της, ενσωματώνοντας μέρη της ατζέντας της. Όσο οι κοινωνίες παραμένουν εγκλωβισμένες σε αυτή την αδυναμία να φανταστούν και να διεκδικήσουν εναλλακτικές, τόσο πιο βαθιά θα διεισδύει η Ακροδεξιά στις ζωές μας, υπονομεύοντας τις αξίες της δημοκρατίας και της ισότητας. Οι διεθνείς συνέπειες… Η διεθνής διάσταση της επιστροφής του Τραμπ είναι εξίσου ανησυχητική. Ο Τραμπ έχει αποδείξει ότι δεν θεωρεί τη διεθνή συνεργασία προτεραιότητα. Η αποχώρηση από συμφωνίες, όπως η Συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα και η υπονόμευση διεθνών οργανισμών, όπως ο ΟΗΕ και το ΝΑΤΟ κατά την πρώτη του θητεία, δείχνουν πώς αντιλαμβάνεται τη διεθνή πολιτική: ως ένα παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος, όπου κερδίζει μόνο ο ισχυρότερος. Με τις ΗΠΑ να επιστρέφουν σε μια τέτοια στάση, η παγκόσμια κοινότητα κινδυνεύει να χάσει την ελάχιστη συνοχή που απαιτείται για την αντιμετώπιση κρίσιμων ζητημάτων, όπως η κλιματική αλλαγή, οι γεωπολιτικές εντάσεις και οι οικονομικές ανισότητες. Μια Προειδοποίηση που μας αφορά Όλους Η ορκωμοσία του Ντόναλντ Τραμπ δεν είναι απλώς η επιστροφή ενός αμφιλεγόμενου πολιτικού. Είναι η απόδειξη ότι η ακροδεξιά μπορεί να ανακάμψει, να εκμεταλλευτεί την οργή και τον φόβο, και να θέσει σε κίνδυνο τις δημοκρατικές αξίες. Είναι μια προειδοποίηση για τις δημοκρατικές δυνάμεις, όχι μόνο στις ΗΠΑ αλλά και παγκοσμίως: εάν δεν αντιμετωπιστούν (που δεν θα αντιμετωπιστούν) οι βαθύτερες αιτίες της ανισότητας, του διχασμού και της δυσπιστίας προς τους θεσμούς, ο Τραμπ δεν θα είναι η εξαίρεση – θα είναι ο κανόνας. Η δημοκρατία χρειάζεται τώρα, περισσότερο από ποτέ, υπεράσπιση. Όχι με ημίμετρα και συμβιβασμούς, αλλά με ξεκάθαρη αντίσταση στις ιδεολογίες του φόβου και του μίσους. Διότι, όπως μας έχει διδάξει το παρελθόν, η απραξία απέναντι στην άνοδο της ακροδεξιάς κοστίζει ακριβά. Αντί επιλόγου… Ο αμφιλεγόμενος από πολλούς Σλοβάκος Φιλόσοφος και Στοχαστής Σλάβοϊ Ζίζεκ, σε συνέντευξή του στο Channel 4 το 2016, είχε δηλώσει ότι η εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ θα μπορούσε να λειτουργήσει ως «ένα είδος μεγάλης αφύπνισης», αναγκάζοντας τα πολιτικά κόμματα να επανεξετάσουν τις θέσεις τους. Υποστήριζε ότι ο πραγματικός κίνδυνος τότε ήταν η Χίλαρι Κλίντον, την οποία χαρακτήρισε ως εκφραστή ενός «διευρυμένου κατεστημένου» που στερείται αυθεντικότητας και συνοχής. Για τον Ζίζεκ, η άνοδος του Τραμπ αποτελούσε μια ευκαιρία να αναδειχθούν οι αντιφάσεις του πολιτικού συστήματος, δημιουργώντας χώρο για ριζικές αλλαγές. Προσωπικά δεν ξέρω αν με βρίσκει εντελώς σύμφωνο η παραπάνω θέση, πάντως αναμφίβολα οι συνθήκες είναι αρκετά διαφορετικές, ίσως πιο κοντά στα λόγια του Ζίζεκ. Μακάρι να επιβεβαιωθεί…  

Τζίμι Κάρτερ: Ο “πρόεδρος της ειρήνης” που άφησε πίσω του χάος.

Γράφει ο Κωνσταντίνος Κούκης Ο Τζίμι Κάρτερ, ο 39ος Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, έφυγε από τη ζωή στα 100 του χρόνια, αφήνοντας πίσω του μια κληρονομιά γεμάτη αντιφάσεις, μισοτελειωμένες υποσχέσεις και πολιτικές αποφάσεις που πυροδότησαν παγκόσμιες κρίσεις. Παρουσιαζόταν ως ο «πρόεδρος της ειρήνης», αλλά οι επιλογές του έθεσαν τα θεμέλια για μερικές από τις πιο αιματηρές συγκρούσεις του 20ού και 21ου αιώνα. Ας ρίξουμε μια ειλικρινή ματιά στο τι πραγματικά σημαίνει η “κληρονομιά” του Κάρτερ. Η Ιρανική Κρίση: Από τη διπλωματία στην ταπείνωση. Η προεδρία του Τζίμι Κάρτερ σημαδεύτηκε από την Ιρανική Κρίση Ομηρίας (1979-1981), μια από τις μεγαλύτερες διπλωματικές αποτυχίες στην αμερικανική ιστορία. Όταν η ισλαμική επανάσταση του Αγιατολάχ Χομεϊνί ανέτρεψε τον Σάχη—τον οποίο η CIA είχε τοποθετήσει στην εξουσία το 1953—ο Κάρτερ βρέθηκε σε δεινή θέση. Ο Σάχης, ο αυταρχικός του σύμμαχος, βρήκε καταφύγιο στις Ηνωμένες Πολιτείες, προκαλώντας την οργή του ιρανικού λαού. Η κατάσταση ξέφυγε από τον έλεγχο όταν Ιρανοί φοιτητές κατέλαβαν την αμερικανική πρεσβεία στην Τεχεράνη και κράτησαν 52 Αμερικανούς ομήρους για 444 ημέρες. Η απραξία του Κάρτερ, σε συνδυασμό με την καταστροφική επιχείρηση διάσωσης «Επιχείρηση Eagle Claw», που κατέληξε σε φιάσκο με νεκρούς Αμερικανούς στρατιώτες, εξέθεσαν την αμερικανική υπερδύναμη διεθνώς. Ο ίδιος αποδείχθηκε ανίκανος να διαχειριστεί την κρίση, αφήνοντας τους ομήρους να απελευθερωθούν μόνο μετά την ανάληψη της προεδρίας από τον Ρόναλντ Ρίγκαν. Το Αφγανιστάν: Ο σπόρος της τρομοκρατίας. Όμως, αν η Ιρανική Κρίση ήταν μια διπλωματική αποτυχία, οι αποφάσεις του Κάρτερ στο Αφγανιστάν ήταν μια βόμβα με χρονοδιακόπτη. Με στόχο να “χτυπήσει” τη Σοβιετική Ένωση στον Ψυχρό Πόλεμο, η κυβέρνησή του αποφάσισε να χρηματοδοτήσει και να εξοπλίσει τους Μουτζαχεντίν, μια ετερόκλητη ομάδα ισλαμιστών μαχητών που αντιστέκονταν στη σοβιετική εισβολή. Η πολιτική αυτή, γνωστή ως το Δόγμα Κάρτερ, έδωσε τεράστιες στρατιωτικές και οικονομικές ενισχύσεις σε ομάδες που αργότερα αποτέλεσαν τον πυρήνα της Αλ Κάιντα. Ο Οσάμα Μπιν Λάντεν και οι συνεργάτες του, αρχικά σύμμαχοι των ΗΠΑ, βρήκαν μέσω της αμερικανικής χρηματοδότησης τα μέσα για να οικοδομήσουν την τρομοκρατική τους αυτοκρατορία. Οι αποφάσεις αυτές οδήγησαν σε μια μακροχρόνια αστάθεια στην περιοχή, στην ενίσχυση του ριζοσπαστικού ισλαμισμού και, τελικά, στην τραγωδία της 11ης Σεπτεμβρίου. Ο Πινοσέτ και το αμερικανικό άλλοθι. Εκτός από τις αποτυχημένες διπλωματικές και στρατηγικές επιλογές του, ο Κάρτερ απέτυχε και στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, παρόλο που επιδίωκε να παρουσιάζεται ως υπέρμαχός τους. Στη Λατινική Αμερική, η πολιτική του απέναντι στον Αουγκούστο Πινοσέτ, τον δικτάτορα της Χιλής, ήταν τουλάχιστον υποκριτική. Ο Πινοσέτ, γνωστός για τη φρικτή καταστολή του και τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, συνέχιζε να λαμβάνει υποστήριξη από την Ουάσινγκτον. Παρόλο που ο Κάρτερ έκανε κάποιες ρητορικές δηλώσεις υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, δεν προχώρησε ποτέ σε πραγματικές ενέργειες για να περιορίσει τη δράση του δικτάτορα. Αντίθετα, η συνέχιση της αμερικανικής στήριξης προς το καθεστώς του Πινοσέτ έδειξε για άλλη μια φορά ότι οι μεγάλες δηλώσεις του Κάρτερ δεν συνοδεύονταν από ουσιαστικές πράξεις. Η “κληρονομιά” ενός προέδρου. Ο θάνατος του Τζίμι Κάρτερ προσφέρει την ευκαιρία για έναν απολογισμό της πολιτικής του. Ήταν ο άνθρωπος που προσπάθησε να συνδέσει την ηθική με την πολιτική, αλλά απέτυχε να κατανοήσει ότι η ηθική χωρίς στρατηγική μπορεί να οδηγήσει σε τραγωδίες. Οι ενέργειές του, αντί να φέρουν την ειρήνη, προκάλεσαν μεγαλύτερη αστάθεια. Από την ταπείνωση στο Ιράν έως τον οπλισμό της Αλ Κάιντα, η προεδρία του ήταν γεμάτη αποφάσεις που δημιούργησαν περισσότερο χάος από ό,τι σταθερότητα. Ίσως τελικά η μεγαλύτερη ειρωνεία είναι ότι ο «πρόεδρος της ειρήνης» άφησε πίσω του έναν κόσμο πιο επικίνδυνο και διχασμένο.

Θρίαμβος του Donald Trump στις Αμερικανικές Εκλογές!

Κόντρα στις προβλέψεις των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης, ο Ρεπουμπλικανός Donald Trump κέρδισε την πρώτη θέση στις αμερικανικές εκλογές που διεξήχθησαν στις 5 Νοεμβρίου 2024 με ποσοστό 51.9%, εκλεγόμενος ως ο 47ος Πρόεδρος των Η.Π.Α. Η θριαμβευτική αλλά και απρόσμενη νίκη του έναντι της Kamala Harris αποτελεί μια απίστευτη στιγμή στην ιστορία των αμερικανικών εκλογών και, όπως ανέφερε και ο ίδιος, σηματοδοτεί την αρχή μιας «χρυσής εποχής» για την Αμερική. «Γράψαμε ιστορία για έναν λόγο απόψε. Ο λόγος είναι ότι ξεπεράσαμε εμπόδια που κανείς δεν πίστευε πιθανά, και είναι πλέον σαφές ότι πετύχαμε το πιο απίστευτο πολιτικό κατόρθωμα», δήλωσε ο Donald Trump σε ομιλία του στο West Palm Beach της Φλόριντα. Επιπλέον, τόνισε ότι θα αγωνιστεί για την πατρίδα του, η οποία χρειάζεται πολλή βοήθεια, ενώ δεσμεύτηκε να κάνει τους Αμερικανούς περήφανους κατά τη διάρκεια της θητείας του. Απομένει να δούμε, βέβαια, εάν ο Donald Trump καταφέρει να εκπληρώσει όλα όσα έχει υποσχεθεί ή εάν η θητεία του αποβεί τελικά μοιραία για το μέλλον της Αμερικής… Γράφει η Βανέσα Ντραγκιτσιού