Γράφει ο Γιώργος Τασιόπουλος

Οι περισσότεροι άνθρωποι συζητούν για τα προβλήματα είτε της κοινωνίας είτε του πλανήτη μας,προσπαθώντας να βρουν μια θεωρητική λύση για αυτά. Όμως, ορισμένοι δεν μένουν στα λόγια και παίρνουν κατευθείαν την πρωτοβουλία -χωρίς αρκετή σκέψη- και οδηγούνται στις πράξεις, όπως ο Μάνος Κωνσταντάρας. Ο Μάνος ένα «παιδί» 23 ετών από την Μύκονο, μεταπτυχιακός φοιτητής στο Πανεπιστήμιο της Λωζάννης, ταξίδεψε στην Αρούσα της Τανζανίας για ένα ξεχωριστό κοινωνικό έργο, να ανακαινίσει σχολεία, να βοηθήσει οικογένειες και να «δημιουργήσει» χαρούμενες φατσούλες. Διαβάζοντας τη συγκινητική αυτή ιστορία του θεώρησα ότι οφείλουμε να την ακούσουμε καθώς αποτελεί ένα σπουδαίο πρότυπο για την κοινωνία μας. Είχα την τιμή να μιλήσω μαζί του και να μας παραχωρήσει μια όμορφη συνέντευξη…

(Γ)-Καλησπέρα Μάνο, θα μπορούσεις για αρχή να μας αναφέρεις κάποιες πληροφορίες για την δράση σου;

(Μ)-Αυτή η δράση ξεκίνησε σαν ένα απλό ταξίδι εθελοντισμού στην Τανζανία. Πήγα μόνος μου στην Αρούσα για να διδάξω αγγλικά σε ένα τοπικό σχολείο. Εκεί, γνώρισα άλλους εθελοντές από όλο τον κόσμο, και γρήγορα καταλάβαμε ότι υπήρχαν ανάγκες πολύ πέρα από τη διδασκαλία. 
Το σχολείο που δίδασκα ήταν ένα σχολείο όπου είχε χτιστεί από άλλους εθελοντές του προγράμματος μήνες πριν, στάδιο-στάδιο, κάποιος είχε μεριμνήσει για τα παράθυρα, κάποιος για τον πίνακα κ.λπ. Παρακινούμενος από την κίνηση όλων αυτών των όμορφων αγνώστων ανθρώπων, ρώτησα αν θα μπορούσα να βοηθήσω κι εγώ με παρόμοιο τροπο. Έτσι, μέσα από συζητήσεις και πολλή σκέψη με την ντόπια coordinator του προγράμματος, την Angel, πήγαμε να δούμε ένα άλλο μικρο σχολείο, το Star Rise. Αυτό στην πραγματικότητα ήταν ένας ημιτελής χώρος, χωρίς πάτωμα, χωρίς οροφή, χωρίς πόρτες, ακατάλληλος για μάθηση. Τα παιδιά έκαναν μάθημα σε συνθήκες που δεν θα έπρεπε να υπάρχουν. Παράλληλα, ακούγαμε από άλλες εθελόντριες για τις ελλείψεις στο τοπικό νοσοκομείο και βλέπαμε οικογένειες που δυσκολεύονταν να στείλουν τα παιδιά τους στο σχολείο λόγω του κόστους.  Έτσι, μέσα από συζητήσεις και πολλή σκέψη δημιουργήσαμε ένα fundraiser και δουλέψαμε σε πέντε “projects”:
1. Ανακαίνιση σχολείου: Πήραμε έναν άδειο χώρο και τον μετατρέψαμε σε ένα ολοκληρωμένο σχολείο. Εγκαταστήσαμε παράθυρα, πόρτες, ταβάνι, φτιάξαμε τα δάπεδα, βάψαμε, ζωγραφίσαμε, και δημιουργήσαμε έναν πραγματικό εκπαιδευτικό χώρο.
2. Ενίσχυση παιδικών χαρών: Κατασκευάσαμε και επισκευάσαμε παιδικές χαρές σε δύο σχολεία, προσφέροντας στα παιδιά έναν ασφαλή χώρο για παιχνίδι.
3. Ιατρικός εξοπλισμός: Δωρίσαμε 100 μάσκες οξυγόνου νεογνών και βασικά ιατρικά εφόδια σε ένα περιφερειακό νοσοκομείο της περιοχής.
4. Υποτροφίες: Χρηματοδοτήσαμε την εκπαίδευση 20 παιδιών, καλύπτοντας τα δίδακτρα για έναν χρόνο.
5. Τρόφιμα για οικογένειες: Προσφέραμε πάνω από μισό τόνο τροφίμων σε οικογένειες που το είχαν πραγματική ανάγκη.

Όλα αυτά έγιναν δυνατά χάρη στην τεράστια υποστήριξη του κόσμου. Τα fundraiser μας ξεπέρασαν κάθε προσδοκία και αποδείχθηκε ότι, όταν υπάρχει θέληση, μπορούν να γίνουν απίστευτα πράγματα σε ελάχιστο χρόνο.

(Γ)-Υπήρξε όντως σημαντική ανταπόκριση από τον κόσμο στο fundraiser;

(Μ)-Η ανταπόκριση πραγματικά ξεπέρασε κάθε προσδοκία. Μέσα σε τρεις μέρες, μαζέψαμε πάνω από 4 χιλιάδες ευρώ, και αυτό σημαίνει ότι μέσα σε λίγες εβδομάδες, αλλάξαμε τη ζωή δεκάδων παιδιών και οικογενειών. Στη συνέχεια, με τη βοήθεια της τοπικής ομάδας του ΑΟ Μυκόνου, πραγματοποιήσαμε έναν ακόμα αγώνα μπάσκετ, συγκεντρώνοντας άλλα σχεδόν 4 χιλιάδες ευρώ.

Αυτά μεταφράστηκαν σε υποτροφίες για παιδιά μονογονεϊκών οικογενειών που θα δυσκολεύονταν να πάνε σχολείο διαφορετικά. Αυτό που κατάλαβα είναι ότι ο κόσμος θέλει να βοηθήσει. Απλά χρειάζεται έναν λόγο για να το κάνει.

(Γ)-Τι σε παρακίνησε να κάνεις αυτή τη σπουδαία πράξη;

(Μ)-Χωρίς να θέλω να είμαι “αυτός ο άνθρωπος”, δεν τη βλέπω ως “σπουδαία πράξη”. Τη βλέπω ως φυσική αντίδραση. Όταν βλέπεις μια ανάγκη μπροστά σου, είτε κάνεις κάτι, είτε όχι. Εγώ δεν μπορώ να κάθομαι άπραγος. Επίσης, κατά μια έννοια, θεωρώ τον εθελοντισμό κάπως εγωιστικό. Δίνεις, ναι, αλλά παίρνεις πολλά περισσότερα. Παίρνεις την αίσθηση ότι έχεις κάνει κάτι χρήσιμο, ότι έχεις αφήσει ένα μικρό αποτύπωμα. Αυτό είναι το πραγματικό “κίνητρο”. Όταν δεις ότι κάτι που έκανες είχε αποτέλεσμα, θες να το ξανακάνεις.

(Γ)-Πόσα χρόνια ασχολείσαι με τον εθελοντισμό;

(Μ)–Ξεκίνησα πιο ενεργά πριν από πέντε χρόνια, αλλά το μικρόβιο υπήρχε από πάντα. Η μητέρα μου και η γιαγιά μου ήταν άνθρωποι που πάντα προσέφεραν, – η μαμά μου ασχολείται επίσης με τον εθελοντισμό ενεργά – οπότε μεγάλωσα βλέποντας ότι το να βοηθάς δεν είναι κάτι ξεχωριστό, είναι απλά κάτι που κάνεις. Από τότε, έχω συμμετάσχει σε ανθρωπιστικές αποστολές στην Ουκρανία, την Τουρκία και τη Θεσσαλία, αλλά και σε σταθερές δράσεις όπως στην Κοινωνική Κουζίνα της Θεσσαλονίκης.

(Γ)-Ποια θεωρείς ότι είναι η ανταμοιβή σου από τον εθελοντισμό;

(Μ)-Είναι η συνειδητοποίηση ότι κάτι που για σένα ήταν μια προσπάθεια, για κάποιον άλλο αλλάζει, έστω και στο ελάχιστο, την καθημερινότητά του. Ακούγεται κάπως αφηρημένο και συναισθηματικό, αλλά αν δεν προσπαθούμε να κάνουμε κάτι θετικό ο ένας για τον άλλον, τι κάνουμε;

(Γ)-Πώς πιστεύεις ότι ο εθελοντισμός θα μπορούσε να ριζώσει στην Ελληνική κοινωνία;

(Μ)-Να σας πω την αληθεια, δεν έχω ξεκάθαρη απάντηση σε αυτο. Και λέγοντας αυτό, έχω παρατηρήσει ότι ο εθελοντισμός στην Ελλάδα εμφανίζεται κυρίως σε κρίσεις, σεισμοί, πυρκαγιές, πλημμύρες. Εκεί βλέπεις ανθρώπους να κινητοποιούνται μαζικά, να προσφέρουν όπως μπορούν. Υπάρχουν ομάδες που συνεχίζουν και μετά τις κρίσεις, όπως η ομάδα “Act4mati”, μια ομάδα ανθρώπων που ενώθηκαν για να αντιμετωπίσουν την αναλγησία του κράτους την περίοδο του εγκλήματος στο Μάτι, η οποία συνεχίζει να βοηθάει και να εμπνέει, ακόμη και τόσα χρόνια μετά.

Ο εθελοντισμός συχνά αντιμετωπίζεται σαν φιλανθρωπία που αφορά τους προνομιούχους. Δεν θεωρείται φυσικό κομμάτι της κοινωνίας. Για να αλλάξει αυτό, ο εθελοντισμός πρέπει να γίνει κάτι καθημερινό, κάτι που δεν βασίζεται μόνο σε “ρομαντικούς”.

Παρόλ’ αυτά, ο περισσότερος κόσμος δεν είναι αδιάφορος, το αντίθετο θα έλεγα. Απλά δεν ξέρει από πού να ξεκινήσει ή φοβάται ότι δεν έχει τον χρόνο. Αν ο εθελοντισμός γινόταν πιο άμεσος, πιο οργανωμένος και προσβάσιμος, θα έβρισκε τη θέση του στην καθημερινότητα. Και το λέω αυτό με απέραντο σεβασμό και θαυμασμό σε όλους εκείνους τους εθελοντές και τις εθελόντριες που με αυτοθυσία τρέχουν να βοηθήσουν σε όποια κρίση προκύψει.

Τώρα, από τη θεωρία στην πράξη υπάρχει μεγάλη απόσταση. Και για να είμαι ειλικρινής, δεν ξέρω αν είμαι ο πιο κατάλληλος να απαντήσω αυτή την ερώτηση. Αλλά αυτό που ξέρω είναι ότι αν δώσεις στον κόσμο έναν εύκολο τρόπο να βοηθήσει, οι περισσότεροι θα το κάνουν.

(Γ)-Παρατηρείς κάποια αύξηση συμμετοχής στην εθελοντική δράση τα τελευταία χρόνια;

(Μ)- Ναι, όλο και περισσότεροι άνθρωποι ενδιαφέρονται, ειδικά οι νέοι. Το βλέπω παντού. Υπάρχει αυτό το υγιές μέρος της κοινωνίας μας, που δεν αρκείται στο να βλέπει τα προβλήματα, θέλει να κάνει κάτι. Αλλά υπάρχει και ένα πρόβλημα: πολλοί δεν ξέρουν από πού να ξεκινήσουν. Δεν είναι ότι δεν θέλουν, είναι ότι δεν ξέρουν πού να απευθυνθούν ή πώς να είναι σίγουροι ότι η βοήθειά τους πιάνει τόπο. Πρέπει να τους κάνουμε πιο εύκολο το να συμμετέχουν, να τους δώσουμε τρόπους να βοηθήσουν χωρίς να νιώθουν ότι πρέπει να “αφιερώσουν τη ζωή τους” στον εθελοντισμό. 

(Γ)-Έχεις σχέδια για μελλοντικές δράσεις κοινωνικής αλληλεγγύης;

(Μ)-Ναι, αλλά προτιμώ να μιλάω για πράγματα όταν είναι σίγουρα, όχι για ιδέες. Το μόνο βέβαιο είναι ότι ό,τι έρχεται θα έχει ουσία!

(Γ)-Ποιο είναι το μήνυμά στο κόσμο;

(Μ)-Μην περιμένετε τη “σωστή στιγμή” για να βοηθήσετε. Δεν υπάρχει. Πάντα θα υπάρχει κάτι πιο επείγον στη ζωή σας. Το να προσφέρεις δεν σημαίνει ότι πρέπει να πας στην Αφρική ή να δώσεις χιλιάδες ευρώ. Μπορεί να είναι κάτι μικρό: μια κουβέντα, μια πράξη καλοσύνης, λίγος χρόνος. Μια καλημέρα σε έναν άστεγο, ένα μπουκαλάκι κρύο νερό όταν έχει ζέστη, ένα ζεστό τσάι όταν έχει κρύο. Το να βοηθήσεις δεν σημαίνει να αλλάξεις τον κόσμο. Σημαίνει να αλλάξεις κάτι, κάπου, για κάποιον. Και αυτό είναι ήδη αρκετό.

Αυτός είναι ο Μάνος. Ένας «δικός μας», της γενιάς μας, γεμάτος ήθος, ευαισθησία και προθυμία να βοηθήσει όποιον έχει ανάγκη. Σκέφτομαι να γράψω έναν επίλογο αλλά δεν μου είναι δυνατό. Τα λόγια του με κάλυψαν πλήρως και εσάς θαρρώ. Μάνο, σε ευχαριστούμε!